ในร่างกายมนุษย์ มีเลือดไหลเวียนอยู่ประมาณ 5 ลิตรหรือคิดเป็น 7-8% ของน้ำหนักตัว ประมาณ 84% ของเซลล์ในร่างกายเป็นเซลล์เม็ดเลือดแดงกว่า 20-30 ล้านล้านเซลล์ เกือบครึ่งหนึ่งของปริมาณเลือดเป็นเซลล์เม็ดเลือดแดง ส่วนเซลล์เม็ดเลือดขาวมีเพียง 1% เท่านั้นแต่เป็นสิ่งจำเป็นอย่างมากเพราะเป็นเซลล์ภูมิคุ้มกันอย่างหนึ่งที่ขาดไม่ได้ และการที่ร่างกายของเรามี เม็ดเลือดขาวต่ำ จะมีอาการต่าง ๆ รวมถึงส่งผลเสียมากมายให้กับร่างกาย

เม็ดเลือดขาวต่ำ คืออะไร?

เม็ดเลือดข่าวต่ำ (Leukopenia) คือภาวะที่มีเซลล์เม็ดเลือดขาว (Leukocytes) ต่ำกว่าปกติ เมื่อเซลล์เม็ดเลือดขาวมีน้อย จะทำให้ระบบภูมิคุ้มกันต่ำ ส่งผลให้ร่างกายสามารถติดเชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส หรือสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกายได้ง่ายมากยิ่งขึ้น

โดยเฉพาะนิวโทรฟิล (Neutrophils) ซึ่งเป็นเซลล์เม็ดเลือดขาวที่มีมากที่สุด ก่อตัวขึ้นในไขกระดูกและเป็นด่านแรกของระบบภูมิคุ้มกัน มีหน้าที่ค้นหา ทำลาย กินแบคทีเรียหรือสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย หากมีนิวโทรฟิลต่ำจะทำให้ป่วยง่ายและติดเชื้อง่ายมากยิ่งขึ้น

เม็ดเลือดขาวต่ำ เท่าไหร่ถึงจะต่ำ?

จำนวนเม็ดเลือดขาวที่วัดกันออกมาในแต่ละแลปอาจแตกต่างกันออกไป แต่ตัวเลขมาตรฐานของจำนวนเม็ดเลือดขาวจะอยู่ที่ 4,000 ถึง 11,000 เซลล์ต่อไมโครลิตร

เม็ดเลือดขาวต่ำ มีสาเหตุจากอะไรได้บ้าง?

-          การติดเชื้อ เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดในภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ เช่น การติดเชื้อในกระแสเลือด เชื้อไข้หวัดใหญ่ เชื้อไวรัสตับอักเสบ รวมถึงเชื้อ HIV ที่สามารถส่งผลเสียต่อไขกระดูกที่เป็นแหล่งผลิตเม็ดเลือดขาวได้โดยตรง

-          การใช้ยาบางชนิด เป็นสาเหตุรองลงมาที่พบได้บ่อย เช่น การใช้ยาเคมีบำบัดหรือยาคีโม ยาคลอแรมเฟนิคอล (Chloramphenicol) ที่ใช้รักษาการติดเชื้อรุนแรง ยากดภูมิคุ้มกัน และยาต้านอาการทางจิต

-          โรคภูมิคุ้มกันทำร้ายตัวเอง (Autoimmune disease) เช่น โรค SLE ที่ภูมิคุ้มกันของร่างกายทำลายเซลล์ต่าง ๆ รวมถึงเซลล์เม็ดเลือดขาว เช่นเดียวกับโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์

-          ความผิดปกติของไขกระดูก เช่น โรคลูคีเมียหรือมะเร็งเม็ดเลือดขาว โรคเลือดจาง MDS ภาวะไขกระดูกฝ่อ และโรคไขกระดูกเป็นพังผืด

-          ขาดวิตามินบี 12 และโฟเลต ที่มีความสำคัญกับการผลิตเซลล์เม็ดเลือดขาว การขาดสารอาหารทั้งสองอย่างนี้จะทำให้การผลิตเซลล์เม็ดเลือดขาวลดลง

-          ขาดทองแดง (Copper) ซึ่งมีความสำคัญต่อกระบวนการเอนไซม์ในไขกระดูกซึ่งสำคัญต่อการผลิตเซลล์เม็ดเลือดขาว

-          โรคเรื้อรัง เช่น โรคตับ โรคไตล้มเหลว โรค HIV

-          การทำรังสีบำบัด โดยเฉพาะการรักษาโรคมะเร็ง

-          สารเคมี เช่น เบนซีนกับโลหะหนัก ซึ่งสามารถส่งผลต่อการทำงานของไขกระดูกได้

เม็ดเลือดขาวต่ำ อาการเป็นอย่างไร?

เม็ดเลือดขาวต่ำ อาจไม่แสดงอาการออกมา แต่จะมีส่วนทำให้ติดเชื้อได้ง่ายขึ้น ซึ่งจะมีอาการดังนี้

-          ติดเชื้อบ่อย

-          ไข้ขึ้น

-          หนาวสั่น

-          เป็นแผลในช่องปาก

-          เจ็บคอ

-          ติดเชื้อที่ไซนัส

-          ปอดอักเสบ

-          ร่างกายอ่อนล้า

เม็ดเลือดขาวต่ำ มีวิธีป้องกันอย่างไร?

การดูแลสุขภาพโดยรวมและหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับเชื้อโรค จะเป็นวิธีการลดโอกาสการเกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำที่ดีที่สุด โดยมีวิธีการดังนี้

-          รักษาความสะอาด ล้างมือเป็นประจำ

-          เลี่ยงสัมผัสกับผู้ป่วย

-          อยู่ในที่ที่สะอาด ปลอดภัย

-          ฉีดวัคซีน เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ โควิด เป็นต้น

-          ไม่ใช้พาชนะหรือเครื่องมือร่วมกัน เช่น ช้อน ผ้าเช็ดตัว มีดโกน หรือแปรงสีฟัน

-          ออกกำลังกายเป็นประจำ

-          งดสูบบุหรี่ ลดดื่มแอลกอฮอล์

-          ดูแลจัดการโรคเรื้อรังที่เป็นอยู่

-          ทานอาหารที่มีประโยชน์และหลากหลาย ทานอาหารที่มีวิตามินและแร่ธาตุ

เม็ดเลือดขาวต่ำ เป็นภาวะหนึ่งที่สามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ และมักไม่แสดงอาการที่เฉพาะเจาะจง จะแสดงอาการผ่านการติดเชื้อหรือภาวะเรื้อรังต่าง ๆ ที่เป็นอยู่ ทำให้การป้องกันและดูแลสุขภาพโดยรวมเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อลดโอกาสภาวะเม็ดเลือดขาวน้อย