สภาพแวดล้อม เป็นปัจจัยหนึ่งที่สามารถส่งผลต่อสุขภาพได้ ไม่ว่าจะมาจากดิน น้ำ ฝุ่น ซึ่งมีเชื้อแบคทีเรีย แน่นอนว่าสุขภาพร่างกายของเราจะมีภูมิคุ้มกัน สิ่งที่เราสัมผัสทุกวันผ่านการสัมผัส สูดดม ล้วนเข้าร่างกายและร่างกายของเราเองก็มีภูมิคุ้มกันในการกำจัดสิ่งแปลกปลอม อย่างไรก็ตาม บุคคลที่มีความอ่อนแอทางด้านภูมิคุ้มกัน เช่น ผู้สูงอายุที่ร่างกายเสื่อมสภาพลง ก็อาจทำให้เกิดภาวะต่าง ๆ จากเชื้อมัยโคแบคทีเรียได้ ในบทความนี้ เราจะมาพูดถึง วัณโรคเทียม ว่าคืออะไร สาเหตุและอาการเป็นอย่างไร ต่างจากวัณโรคอย่างไรบ้าง?

วัณโรคเทียม คืออะไร?

วัณโรคเทียม หรือเชื้อมัยโคแบคทีเรียที่ไม่ใช่วัณโรค (Nontuberculous mycobacteria : NTM) ซึ่งเป็นกลุ่มแบคทีเรียที่หลากหลาย มักพบได้ในสิ่งแวดล้อมอย่างดิน น้ำ ฝุ่น ที่อาจทำให้เกิดการติดเชื้อ โดยเฉพาะกับผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอหรือมีภาวะปอดผิดปกติ มักติดเชื้อเข้าปอด มีโอกาสน้อยที่จะติดเชื้อผ่านส่วนอื่นของร่างกาย

วัณโรคเทียม สาเหตุมาจากอะไร?

วัณโรคเทียม มีสายพันธุ์มากกว่า 170 สายพันธุ์ที่สามารถพบได้จากสิ่งแวดล้อม ไม่ได้แพร่กระจายจากคนสู่คน สาเหตุของการติดเชื้อ คือการติดเชื้อผ่านสภาพแวดล้อมจาก ดิน น้ำ ฝุ่น ไม่ได้ติดเชื้อที่แพร่กระจายจากคนสู่คน

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงวัณโรคเทียม?

ทุกคนสัมผัสหรือสูดดมมัยโคแบคทีเรียกันเป็นประจำอยู่แล้วในชีวิตประจำวันซึ่งไม่เป็นอันตรายเนื่องจากร่างกายของเรามีกลไกภูมิคุ้มกันในการป้องกันเชื้อแบคทีเรีย แต่สำหรับคนที่มีความอ่อนแอหรือมีปัจจัยเสี่ยง จะทำให้มีโอกาสติดเชื้อวัณโรคเทียมมากขึ้น ซึ่งบุคคลที่มีปัจจัยเสี่ยง จะมีดังนี้

-          ผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ที่ทำให้ปอดเกิดความเสียหาย ทำให้มีโอกาสติดเชื้อมากขึ้น

-          ผู้ป่วยโรคหลอดลมโป่งพอง เนื่องจากทางเดินหายใจที่เสียหายและขยายใหญ่ เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่ายขึ้น

-          ผู้ป่วยโรคซิสติกไฟโบรซิส เนื่องจากมีเมือกหนาในปอด ซึ่งอาจจับเชื้อแบคทีเรียและกักไว้ในปอดได้

-          ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ หรือโรคแพ้ภูมิตนเอง (โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคลูปัส)

-          ปัจจัยทางอายุที่มากขึ้น โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป และคนที่มีภูมิคุ้มกันตกและการทำงานของปอดลดประสิทธิภาพลง

-          ผู้หญิงหลังวัยทองหรือวัยหมดประจำเดือน

-          ผู้ที่เคยป่วยติดเชื้อวัณโรคมาก่อน เนื่องจากมีความเสียหายต่อปิด ทำให้มีแนวโน้มจะติดเชื้อมากขึ้น

-          การสัมผัสด้านสิ่งแวดล้อมหรืออาชีพที่พบเจอสิ่งแวดล้อมเยอะ ต้องสัมผัสกับอ่างน้ำร้อน สถานที่ทางอุตสาหกรรม เป็นต้น

วัณโรคเทียม อาการเป็นอย่างไร

อาการที่สามารถพบได้บ่อยจะมีความเกี่ยวข้องกับปอด แต่ก็สามารถแพร่กระจายหรือติดเชื้อผ่านผิวหนัง กระดูกและข้อได้ด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตาม อาการของภาวะนี้ที่สามารถพบได้บ่อย จะมีดังนี้

-          ไอเรื้อรัง และมักจะมีเสมหะ

-          รู้สึกเหนื่อยล้า

-          หายใจถี่หรือหายใจลำบาก

-          น้ำหนักลดอย่างเห็นได้ชัด

-          ไข้ขึ้น เหงื่อมักออกตอนกลางคืน

-          ไอเป็นเลือด

-          เจ็บหน้าอก

-          แผลหายช้า หากติดเชื้อที่ผิวหนัง

-          ต่อมน้ำเหลืองบวม หากมีการแพร่กระจายของแบคทีเรีย

-          ปวดกระดูก ปวดข้อ บวมบริเวณกระดูกหรือข้อ หากติดเชื้อผ่านกระดูกและข้อ

 

วัณโรคเทียม ต่างจากวัณโรคอย่างไร

วัณโรคเทียมกับวัณโรค แตกต่างกันตรงที่วัณโรค เป็นโรคที่สามารถติดต่อได้สูงและแพร่กระจายผ่านละอองลอยในอากาศ ในขณะที่วัณโรคเทียมเกิดจากเชื้อมัยโคแบคทีเรียหลากหลายสายพันธุ์ที่พบในสิ่งแวดล้อมอย่างดิน น้ำ และฝุ่น ไม่ได้แพร่กระจายจากคนสู่คน แต่เป็นการติดเชื้อจากสิ่งแวดล้อม