โรคลมแดด อันตรายจากปัญหาสภาพอากาศที่ร้อนจัด

อากาศร้อนจัดในทุกวันแบบนี้ นอกจากอันตรายจากแสง UV ที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพผิวเป็นอย่างมากจนอาจมีความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งผิวหนังมากขึ้นแล้ว อากาศที่ร้อนนี้ก็อาจส่งผลกระทบให้เกิดภาวะฮีทสโตรกหรือโรคลมแดดได้ด้วย ซึ่งในปี พ.ศ. 2567 นี้ ระหว่างเดือนมีนาคม-เมษายน มีผู้เสียชีวิตจากอากาศที่ร้อนจัดแล้วถึง 30 ราย เป็น 2 เท่าเมื่อเทียบกับปีที่แล้วที่มีผู้เสียชีวิต 37 คนใน 4 เดือน ทำให้เราต้องรู้ว่า ฮีทสโตรก อาการเป็นอย่างไร มีสาเหตุมาจากอะไร แล้วจะมีวิธีการป้องกันโรคลมแดดอย่างไรได้บ้าง เพื่อลดความเสี่ยงการเกิดโรคลมแดดจากภาวะอากาศที่ร้อนจัด

ฮีทสโตรก หรือโรคลมแดด คืออะไร?

ฮีทสโตรก หรือโรคลมแดด คือภาวะชนิดหนึ่งที่เกิดจากร่างกายมีอุณหภูมิร้อนจัด มักเป็นผลมาจากการกระทบแสงแดดเป็นเวลานาน หรือการออกกำลังกายเมื่อสภาพอากาศหรืออุณหภูมิสูงเกินไป ซึ่งภาวะโรคลมแดดนี้อาจเกิดขึ้นได้หากอุณหภูมิร่างกายสูงถึง 40 องศาเซลเซียสหรือสูงกว่า และมักพบภาวะฮีทสโตรกนี้บ่อยในช่วงฤดูร้อน

และโรคลมแดดที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันนี้ ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วนฉุกเฉิน ภาวะโรคลมแดดที่ไม่ได้รับการรักษาจะสามารถทำให้สมอง หัวใจ ตับ และกล้ามเนื้อเสียหายอย่างหนัก ยิ่งเข้ารับการรักษาช้า ร่างกายจะยิ่งเสียหายมากและมีอาการที่หนักขึ้น เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคแทรกซ้อนและการเสียชีวิตมากขึ้นด้วยเช่นกัน

อาการฮีทสโตรก เป็นอย่างไร?

อาการของภาวะฮีทสโตรกหรือโรคลมแดด เป็นภาวะร้ายแรงที่อาจเป็นอันตรายต่อชีวิตได้ ทำให้การรับรู้อาการของโรคลมแดดเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้สามารถรักษาได้อย่างทันท่วงที ซึ่งอาการเบื้องต้นของโรคลมแดดจะมีดังนี้

-          อุณหภูมิร่างกายสูง เป็นสัญญาณอย่างหนึ่งของอาการโรคลมแดด ซึ่งอุณหภูมิร่างกายอาจสูงถึง 40 องศาเซลเซียสหรือมากกว่า

-          มีสภาวะทางจิตหรือพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป เช่น รู้สึกสับสน หงุดหงิด พูดไม่ชัด หรืออาจมีอาการชักได้

-          คลื่นไส้ อาเจียน เมื่อร่างกายตอบสนองต่อภาวะร้อนจัด ก็อาจทำทำให้เกิดอาการไม่สบายท้องจนอาจทำให้คลื่นไส้ อาเจียนได้

-          ตัวแดง เมื่ออุณหภูมิในร่างกายพุ่งสูงขึ้น ผิวหนังของเราก็อาจเปลี่ยนเป็นสีแดงได้

-          เหงื่อไม่ออกหรือขาดเหงื่อ หากเป็นโรคลมแดดที่เกิดจากสภาพอากาศร้อนจัด ผิวของเราจะรู้สึกร้อนและแห้ง โรคลมแดดที่เกิดจากการออกกำลังกายหนัก ๆ ผิวของเราอาจรู้สึกแห้งและชื้นเล็กน้อย

-          หายใจถี่ หรือหัวใจเต้นเร็ว เมื่อร่างกายเกิดภาวะฮีทสโตรก

-          มีอาการปวดหัว อาจเป็นอาการปวดหัวตุบ ๆ และอาจเป็นอาการของโรคลมแดดได้เช่นกัน

ฮีทสโตรก เกิดจากอะไร?

ฮีทสโตรก อาจเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ แต่สาเหตุส่วนใหญ่ที่เป็นสาเหตุหลัก คือสภาพอากาศที่ร้อนจัดและการออกกำลังกายหนัก ๆ ในสภาพอากาศที่ร้อน

สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะฮีทสโตรก จะมีดังนี้

-          การสัมผัสกับอากาศที่ร้อนจัด เป็นเวลานาน โดยเฉพาะเมื่อสภาพอากาศมาความร้อนชื้นสูง ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะโรคลมแดดได้มากขึ้น

-          ออกกำลังกายหนักเกินไป ในสภาพอากาศร้อน เป็นสาเหตุหนึ่งที่พบได้บ่อยสำหรับคนออกกำลังกาย ซึ่งภาวะโรคลมแดดนี้สามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็ว เฉียบพลัน

-          ภาวะขาดน้ำ เกิดขึ้นเมื่อดื่มน้ำไม่เพียงพอ ทำให้ร่างกายขาดน้ำและทำให้เหงื่อออกได้ยาก และไม่สามารถรักษาอุณหภูมิให้เป็นปกติได้

-          ใส่เสื้อผ้าที่หนาหรือมากเกินไป อาจทำให้เกิดภาวะฮีทสโตรกได้ เนื่องจากเสื้อผ้าที่สวมมากเกินไปหรือหนาเกินไป ทำให้เหงื่อไม่สามารถระเหยออกไปได้ง่าย ทำให้ร่างกายร้อนมากเกินไป

-          ดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งการดื่มแอลกอฮอล์ก็อาจส่งผลต่อความสามารถของร่างกายในการควบคุมอุณหภูมิ และส่งผลให้ร่างกายขาดน้ำได้

-          อายุ เด็กอายุต่ำกว่า 4 ขวบ และผู้สูงอายุมากกว่า 65 ปี จะมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะฮีทสโตรกมากกว่า เพราะร่างกายปรับอุณหภูมิได้ช้ากว่า

-          โรคต่าง ๆ เช่น โรคปอด โรคอ้วน และโรคบางอย่างที่ส่งผลต่อความสามารถในการควบคุมอุณหภูมิในร่างกาย จะเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะฮีทสโตรกมากขึ้น

ฮีทสโตรก ปฐมพยาบาลอย่างไร?

การปฐมพยาบาลผู้ที่มีอาการฮีทสโตรกสำคัญอย่างมาก เพื่อลดภาวะแทรกซ้อนและการเสียชีวิต จะมีการปฐมพยาบาลเบื้องต้นตามลำดับดังนี้

1.      โทรเรียกรถพยาบาลฉุกเฉิน หากรู้เบอร์โรงพยาบาลใกล้เคียง หรือโทรเบอร์ฉุกเฉิน 1669 เพื่อเรียกรถพยาบาล

2.      พาผู้ที่มีอาการฮีทสโตรกไปยังพื้นที่ร่ม มีสภาพแวดล้อมที่เย็น หรือมีเครื่องปรับอากาศ

3.      ถอดเสื้อผ้าที่ไม่จำเป็น หรือถอดเสื้อชั้นนอกออก เพื่อให้อุณหภูมิร่างกายเย็นลง

4.      ทำให้อุณหภูมิร่างกายเย็นลง ด้วยวิธีการต่าง ๆ เช่น วางผู้ป่วยฮีทสโตรกในอ่างน้ำเย็น ใช้ฝักบัวน้ำเย็น ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดตามผิวหนัง วางถุงน้ำแข็งบริเวณรักแร้ ขาหนีบ คอ และหลัง เนื่องจากบริเวณเหล่านี้มีเส้นเลือดจำนวนมาก ทำให้ร่างกายเย็นลงได้ หรือการใช้พัดลมพร้อมกับการฉีดละอองน้ำที่ผิวหนัง

5.      หากผู้ป่วยสามารถดื่มน้ำได้ ให้หาน้ำเย็นหรือเกลือแร่ให้ดื่ม

6.      สังเกตอาการ เตรียมทำ CPR หากหมดสติหรือหยุดหายใจ

7.      รอรถพยาบาลฉุกเฉินมาถึง

ภาวะฮีทสโตรก ป้องกันได้

การทำให้ร่างกายไม่ขาดน้ำ ใส่เสื้อผ้าสีไม่ทึบและไม่หนามาก การทาครีมกันแดด และการเลี่ยงการเจอแสงแดดโดยเฉพาะในตอนที่แดดจัด เป็นสิ่งสำคัญอย่างมากในการป้องกันภาวะฮีทสโตรกในหน้าร้อนนี้ ซึ่งประเทศไทยเป็นประเทศที่ร้อนทั้งปี ทำให้ต้องป้องกันตัวเองดีเป็นพิเศษ เพื่อลดโอกาสการเกิดภาวะโรคลมแดดและสามารถอยู่กับอากาศร้อนได้อย่างปลอดภัย