หัวใจ เป็นอวัยวะที่ส่งเลือดและออกซิเจนไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ซึ่งใคร ๆ ก็รู้ดีว่าสุขภาพหัวใจที่ดีนั้นสำคัญแค่ไหน อย่างไรก็ตาม ปัญหาสุขภาพสามารถเกิดขึ้นได้ทุกคนด้วยหลากหลายปัจจัย ทั้งปัจจัยทางด้านอายุ ด้านการใช้ชีวิต ซึ่งภาวะหัวใจภาวะหนึ่งที่ต้องพูดถึงมากกว่านี้คือภาวะ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ว่าคืออะไร มีสาเหตุจากอะไรบ้าง อาการเป็นอย่างไร สามารถรักษาให้หายขาดได้ไหม แล้วจะมีวิธีการในการดูแลสุขภาพหัวใจไม่ให้เกิดภาวะนี้ได้อย่างไร? ในบทความนี้มีคำตอบ

กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด คืออะไร?

ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด (Myocardial ischemia) เกิดขึ้นเมื่อเลือดไหลเวียนไปยังกล้ามเนื้อหัวใจน้อยลง ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจไม่ได้รับออกซิเจนเพียงพอ มักเป็นผลมาจากการอุดตันของหลอดเลือดแดงในหัวใจ อาจนำไปสู่อาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก และอาการอื่น ๆ ที่สามารถเกิดขึ้นได้

กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด มีอาการอย่างไรบ้าง?

อาการกล้ามเนื้อหัวใจมีหลากหลายอาการขึ้น แต่อาการที่สามารถพบได้บ่อยจะมีดังนี้

1.      เจ็บหน้าอก รู้สึกเหมือนมีการกดทับ แน่น เจ็บบริเวณกลางหน้าอก

2.      หายใจถี่ หายใจลำบาก

3.      เหนื่อยล้า

4.      คลื่นไส้อาเจียน

5.      เหงื่อออก ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้ออกกำลังกายหรือใช้แรง

6.      เวียนหัว เหมือนจะเป็นลม

นอกจากอาการเหล่านี้ สำหรับบางคนอาจไม่มีอาการเลย เราเรียกว่า “Silent ischemia” อาจพบได้ง่ายขึ้นในผู้ป่วยโรคเบาหวาน

สาเหตุของภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด มาจากอะไร?

ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดมีสาเหตุหลักมาจากการไหลเวียนเลือดไปยังกล้ามเนื้อหัวใจที่ลดลงซึ่งทำให้ขาดออกซิเจน อาจเป็นผลมาจากสาเหตุและปัจจัยต่าง ๆ ดังนี้

-          ภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด เกิดจากการสะสมของไขมันในเลือดหลอดหัวใจ ทำให้หลอดเลือดแดงแคบลง ลดการไหลเวียนเลือดไปยังกล้ามเนื้อหัวใจ ซึ่งสาเหตุอีกอย่างคือเลือดมีไขมันเลว LDL หรือคอเลสเตอรอลสูง

-          ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน การเกิดลิ่มเลือดก็สามารถเกิดขึ้นในหลอดเลือดหัวใจได้เช่นกัน ขวางการไหลเวียนเลือด ทำให้เกิดภาวะขาดเลือด

-          ภาวะหลอดเลือดหัวใจหดตัวอย่างรุนแรง ทำให้ผนังหลอดเลือดหัวใจตีบตันชั่วคราว ลดและขวางไม่ให้การไหลเวียนของเลือดไปยังหัวใจ

-          โรคโลหิตจางรุนแรง อาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจได้รับออกซิเจนได้ไม่เพียงพอ

-          โรคหลอดเลือดหัวใจ มักทำให้หลอดเลือดแดงแข็งตัวและเป็นสาเหตุสำคัญของภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด

-          ความดันโลหิตสูง ทำให้หัวใจทำงานหนักจนต้องการออกซิเจนมากขึ้น

-          โรคเบาหวาน จะมีความเสี่ยงทำให้เกิดภาวะหลอดเลือดแดงแข็งได้ง่าย

-          สูบบุหรี่ การสูบบุหรี่จะทำลายหลอดเลือด

กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด อันตรายไหม?

อันตราย ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดอาจนำไปสู่โรคแทรกซ้อนต่าง ๆ ที่ร้ายแรงได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที ก็อาจทำให้หัวใจวาย ภาวะหัวใจล้มเหลว หัวใจเต้นผิดจังหวะจนอาจอันตรายถึงชีวิตได้

สามารถรักษาให้หายขาดได้ไหม?

ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด จะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ การรักษาคือการปรับปรุงสภาพการไหลเวียนของเลือดไปยังหัวใจ บรรเทาอาการ ป้องกันภาวะแทรกซ้อน เพื่อลดความเสี่ยงของอาการให้สามารถจัดการกับอาการได้อย่างมีประสิทธิภาพ

วิธีป้องกันปัจจัยเสี่ยงการเกิดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด

การป้องกันที่ดีคือการดูแลสุขภาพหัวใจ เพื่อลดความเสี่ยงการเกิดภาวะที่อันตรายนี้ ซึ่งวิธีป้องกันจะมีดังนี้

1.      รับประทานอาหารที่ดีต่อหัวใจ เช่น ผลไม้ ผัก ธัญพืช ปลา อาหารที่มีไขมันดี HDL ลดการทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์สูง ลดเกลือลดโซเดียม เป็นต้น

2.      ออกกำลังกายเป็นประจำ ควรออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ ออกกำลังกายกล้ามเนื้อ เดินไปเดินมาเพื่อบริหารหัวใจ

3.      ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ ลดน้ำหนักหากมีน้ำหนักมากเกินไปด้วยการออกกำลังกาย

4.      ควบคุมความดันโลหิต หากเป็นคนที่มีภาวะความดันโลหิตสูง

5.      จัดการระดับน้ำตาลในเลือด หากเป็นผู้ป่วยโรคเบาหวาน

6.      เลิกสูบบุหรี่ ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อภาวะทางหัวใจ

 

กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด เป็นภาวะหนึ่งที่อาจทำให้เสี่ยงอันตรายต่อชีวิต หากเป็นแล้ว ต้องเข้ารับการรักษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญอย่างสม่ำเสมอ หากไม่ได้เป็น สิ่งที่สามารถทำได้คือการดูแลสุขภาพหัวใจให้ดี เพื่อลดโอกาสภาวะทางหัวใจที่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน