หลอดเลือดเปรียบเสมือนแม่น้ำที่เป็นเส้นทางในการไหลเวียนน้ำซึ่งสำคัญต่อสิ่งมีชีวิต หากเปรียบเทียบตัวเองเป็นเซลล์ตัวหนึ่งในร่างกาย สิ่งที่เราต้องการคือออกซิเจน ซึ่งเราจะได้ออกซิเจนจากการไหลเวียนของเลือด หากวันหนึ่งแม่น้ำสายที่เราอยู่เกิดการแห้งเหือดหรือน้ำไหลไม่มาถึงเรา จะเกิดอะไรขึ้น? อะไรที่มันอุดกั้นแม่น้ำหรืออุดกั้นเลือดอยู่? ในบทความนี้ เราจะมาอธิบายเกี่ยวกับ อาการลิ่มเลือดอุดตัน ว่าอาการของมันเป็นอย่างไร มีสาเหตุมาจากอะไรได้บ้าง อันตรายไหม แล้วเราจะมีวิธีป้องกันลื่มเลือดอุดตันอย่างไรได้บ้าง?

ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน คืออะไร?

ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน (Thrombosis) คือการก่อตัวของลิ่มเลือดภายในหลอดเลือด ซึ่งอาจทำให้เกิดการขัดขวางการไหลเวียนของเลือด สามารถเกิดขึ้นได้ในหลอดเลือดดำและหลอดเลือดแดง หากลิ่มเลือดเกิดขึ้นบริเวณปอดหรือสมอง อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

ประเภทของภาวะลิ่มเลือดอุดตัน

ประเภทของภาวะลิ่มเลือดอุดตัน สามารถแบ่งเป็นประเภทหลัก ๆ ได้ 2 ประเภท ดังนี้

1.      ลิ่มเลือดในหลอดเลือดแดง (Arterial thrombosis) เกิดขึ้นเมื่อมีลิ่มเลือดอุดตันการไหลเวียนในหลอดเลือดแดง ซึ่งหลอดเลือดแดงมีหน้าที่ส่งเลือดจากหัวใจไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยของภาวะหัวใจวายและโรคหลอดเลือดสมอง

2.      ลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ (Venous thrombosis) เกิดขึ้นเมื่อลิ่มเลือดอุดตันก่อนตัวในหลอดเลือดดำ ซึ่งมีหน้าที่นำเลือดจากร่างกายเข้าสู่หัวใจ เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยของภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด

อาการลิ่มเลือดอุดตัน เป็นอย่างไร?

อาการลิ่มเลือดอุดตันอาจแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับจุดที่เป็น ว่าเป็นลิ่มเลือดในหลอดเลือดแดงหรือหลอดเลือดดำ ซึ่งอาการที่สามารถพบบ่อยในแต่ละประเภท จะมีดังนี้

ภาวะลิ่มเลือดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก (Deep vein thrombosis)

-          บวมที่ขาข้างในข้างหนึ่ง

-          ปวดบริเวณน่องหรือต้นขา

-          ผิวอาจมีสีแดงบริเวณนั้น ๆ

-          รู้สึกอุ่น ๆ บริเวณที่สัมผัส

ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด (Pulmonary Embolism)

-          หายใจถี่

-          เจ็บหน้าอก

-          หัวใจเต้นเร็ว

-          มีอาการไอ บางครั้งอาจมีเลือดออกมาด้วย

-          เวียนหัวเหมือนจะเป็นลม

ภาวะหัวใจวาย

-          เจ็บหน้าอก

-          ปวดร้าวไปที่แขน ไหล่ คอ หรือคาง

-          หายใจถี่

-          คลื่นไส้อาเจียน

-          เหงื่อออกมาก

ภาวะหลอดเลือดสมอง

-          มีอาการชา มักจะชาข้างใดข้างหนึ่งของร่างกาย

-          สับสน พูดคุยไม่รู้เรื่อง

-          มีปัญหาด้านการมองเห็น

-          เดินลำบาก

-          ปวดหัวรุนแรง

สาเหตุของภาวะลิ่มเลือดอุดตัน มีอะไรบ้าง?

อาการลิ่มเลือดอุดตันสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ลิ่มเลือดหลอดเลือดแดงอุดตันเกิดจากการสะสมของไขมันในหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดแดงแคบลง ยืดหยุ่นได้น้อยลง ปัจจัยความเสี่ยงเพิ่มเติมอาจมาจากการสูบบุหรี่ ความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน ภาวะคอเลสเตอรอลในเลือดสูง โรคอ้วน หรือคนในครอบครัวมีประวัติอาการลิ่มเลือดอุดตัน

ปัจจัยเสี่ยงของภาวะลิ่มเลือดหลอดเลือดดำอุดตัน เช่น การสูบบุหรี่ การไม่ขยับร่างกายเป็นเวลานาน ภาวะน้ำหนัก อ้วน หรือการตั้งท้อง ป่วยเป็นโรคมะเร็ง ภาวะร่างกายขาด้ำ เป็นต้น

ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน อันตรายไหม?

อันตรายหากไม่ได้รับการดูแลรักษา ลิ่มเลือดอาจเกิดการอุดตันส่วนสำคัญของร่างกาย เช่น ปอด หัวใจ สมอง อาจทำให้เกิดภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ และอาจเสี่ยงถึงชีวิตได้

วิธีป้องกันลิ่มเลือดอุดตัน

อาการลิ่มเลือดอุดตันจะไม่เกิดขึ้น ถ้าหากเรารู้จักวิธีป้องกัน ซึ่งการป้องกันความเสี่ยงภาวะลิ่มเลือดอุดตันคือการเปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์ต่าง ๆ เช่น

1.      ออกกำลังกายให้มากขึ้น เพื่อการไหลเวียนของเลือดที่ดี

2.      ดูแลน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เพื่อลดเสี่ยงความดันโลหิตสูง

3.      อย่าให้ร่างกายขาดน้ำ ดื่มน้ำสม่ำเสมอเพื่อให้เลือดไม่แข็งตัว

4.      เลิกสูบบุหรี่ หากเป็นคนสูบ

5.      เลี่ยงการนั่งหรือเย็นท่าเดิมเป็นเวลานาน ลุกออกมาเดินบ้าง โดยเฉพาะคนวัยทำงาน

 

อาการลิ่มเลือดอุดตัน มีปัจจัยเสี่ยงหลากหลายซึ่งส่วนใหญ่จะมาจากไลฟ์สไตล์ที่ไม่ดีและสะสมเป็นเวลานาน หลายคนมีอาการตอนช่วงอายุสูงวัยที่มารู้ตัวอีกทีก็สายไปแล้ว เพราะฉะนั้น การดูแลสุขภาพหลอดเลือดและหัวใจจึงเป็นสิ่งสำคัญที่อย่าละเลย