สารต้านอนุมูลอิสระ สิ่งจำเป็นที่ร่างกายขาดไม่ได้

ทำไมถึงต้องทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย? เหตุผลหนึ่งคืออาหารบางชนิดจะมีสารต้านอนุมูลอิสระที่จำเป็นต่อร่างกาย แล้วสารต้านอนุมูลอิสระ คืออะไร ทำไมถึงเป็นสิ่งจำเป็นที่ขาดไม่ได้ ประโยชน์ของสารต้านอนุมูลอิสระมีอะไรบ้าง อาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง มีอะไรบ้าง ในบทความนี้มีคำตอบที่อธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ไม่ซับซ้อน ไปดูกันเลย

ก่อนจะรู้จักกับสารต้านอนุมูลอิสระ ต้องรู้จัก “อนุมูลอิสระ” ก่อน

อนุมูลอิสระ อธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ลองนึกจินตนาการว่า โมเลกุลในร่างกาย เป็นเหมือนถุงเท้าคู่หนึ่ง ในบางครั้ง โมเลกุลนั้นจะสูญเสียคู่อิเล็กตรอนของมันไป (ถุงเท้าหายไปข้างหนึ่ง) เมื่อถุงเท้าหายไป เป็นปกติที่เราจะต้องคุ้ยหาถุงเท้าอีกข้าง (อิเล็กตรอนพยายามหาคู่ของมัน) อิเล็กตรอนที่โดดเดี่ยวนี้ จะทำให้โมเลกุลในร่างกายของเราไม่เสถียรเพราะพยายามหาอิเล็กตรอนจากที่อื่นและได้กลายเป็นปฏิกิริยาลูกโซ่ในที่สุด

โมเลกุลที่ไม่เสถียร เราเรียกว่า “อนุมูลอิสระ” เมื่อโมเลกุลพยายามหาคู่ เด้งไปเด้งมา ก็ทำให้เกิดผลกระทบต่อเซลล์ เซลล์ถูกทำลาย โปรตีนถูกทำลาย และดีเอ็นเอถูกทำลายลง เพราะโมเลกุลที่ไม่เสถียรนี้พยายามขโมยอิเล็กตรอนจากโมเลกุลตัวอื่นเพื่อความคงที่ของตัวเอง (ขโมยถุงเท้าคนอื่นมาใส่ ทำให้คนอื่นเดือดร้อน)

ปฏิกิริยานี้เราเรียกว่า ออกซิเดชั่น (Oxidative stress) อธิบายง่าย ๆ คือเหมือนสงครามเล็ก ๆ ในร่างกาย เมื่อมีอนุมูลอิสระมากขึ้นก็สามารถทำให้เกิดปัญหาหลายอย่าง เช่น อาการป่วย แก่ตัวเร็วขึ้น และเป็นตัวการก่อมะเร็ง เบาหวาน รวมถึงโรคหัวใจด้วย

สารต้านอนุมูลอิสระ คืออะไร? ฮีโร่ที่คอยปราบอนุมูลอิสระ

สารต้านอนุมูลอิสระ คือโมเลกุลที่คอยต่อสู้กับอนุมูลอิสระในร่างกาย เข้าไปยับยั้งการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่น ซึ่งเป็นปฏิกิริยาลูกโซ่ที่ทำให้เซลล์ โปรตีนและดีเอ็นเอเกิดความเสียหาย

อธิบายง่าย ๆ คือสารต้านอนุมูลอิสระจะทำหน้าที่เป็นเหมือนคนแจกถุงเท้า (เอาอิเล็กตรอนของตัวเองให้อนุมูลอิสระที่เป็นโมเลกุลไม่เสถียร) ทำให้ไม่เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่นที่ทำให้เซลล์ โปรตีนและดีเอ็นเอเกิดความเสียหาย สารต้านอนุมูลอิสระนี้เลยเป็นสิ่งจำเป็นอย่างมากต่อร่างกาย

ประโยชน์ของสารต้านอนุมูลอิสระ

ป้องกันเซลล์จากการถูกทำลาย โดยอนุมูลอิสระ ป้องกันการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่นที่ทำให้เซลล์ โปรตีนและดีเอ็นเอถูกทำลาย มีส่วนช่วยในการลดความเสี่ยงของการเกิดโรคเรื้อรัง ทั้งโรคมะเร็ง โรคหัวใจ โรคทางระบบประสาทและโรคเบาหวานด้วยเช่นกัน

เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน เพราะภูมิคุ้มกันเป็นสิ่งจำเป็นต่อร่างกาย สารต้านอนุมูลอิสระจะเข้าไปปกป้องภูมิคุ้มกันจากการถูกทำลายอีกที ทำให้ภูมิคุ้มกันแข็งแรงขึ้น

ดูแลสุขภาพหัวใจ สารต้านอนุมูลอิสระบางชนิดอย่างฟลาโวนอยด์ที่พบได้ในผัก ผลไม้ มีส่วนช่วยในการลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจ ลดไขมันเลว เพิ่มไขมันดีได้ด้วยเช่นกัน

ลดการอักเสบ บทบาทของสารต้านอนุมูลอิสระที่เข้าไปทำลายอนุมูลอิสระ ก็มีส่วนช่วยทำให้ร่างกายเกิดอาการอักเสบน้อยลงด้วย และทำให้อาการของโรคข้ออักเสบดีขึ้นด้วย

ปกป้องดวงตา ลูเทอีน (Lutein) และซีแซนทีน (Zeaxanthin) เป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ดีต่อดวงตา ปกป้องการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่นบริเวณดวงตา และมีส่วนช่วยลดโอกาสเสี่ยงของภาวะวุ้นในตาเสื่อม และโรคเกี่ยวกับดวงตาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน

ดีต่อสมองและระบบประสาท ความเสียหายที่เกิดจากออกซิเดชั่น อาจเกิดขึ้นได้กับระบบสมองและระบบประสาทด้วย อาจทำให้เกิดโรคทางประสาทอย่างพาร์กินสันและอัลไซเมอร์ และสารต้านอนุมูลอิสระก็มีส่วนช่วยในการลดการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่นของเซลล์ประสาทและสมอง ปกป้องเซลล์สมองและทำให้การรับรู้คงที่

ดีต่อสุขภาพผิว สารต้านอนุมูลอิสระจะช่วยป้องกันผิวจากการถูกทำลายโดยแสง UV มลพิษต่าง ๆ และช่วยลดเลือนริ้วรอย จุดด่างดำ และช่วยให้ผิวดูกระจ่างใส ทำให้สุขภาพผิวดีด้วยเช่นกัน

อาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง มีอะไรบ้าง?

-          ผลไม้ตระกูลเบอร์รี่ เช่น สตรอวเบอร์รี่ บลูเบอร์รี่ ราสเบอร์รี่ แบล็กเบอร์รี่ มีแอนโธไซยานิน (Anthocyanins) ฟลาโวนอยด์ วิตามิน C สูง และเป็นอาหารไฟเบอร์สูงด้วยเช่นกัน

-          ส้ม องุ่น กีวี่ เชอร์รี่ ทับทิม มีวิตามิน C ฟลาโวนอยด์และโพลีฟีนอลสูง

-          ผักใบเขียว เช่น ผักโขม ผักคะน้า ผักกระหล่ำปลี แครอท มีวิตามิน A, C และ E สูง

-          ผักหลากสี เช่น พริกหยวก มะเขือเทศ แครอท มีวิตามิน A, C และ E รวมถึงแคโรทีนอยด์และฟลาโวนอยด์

-          ถั่ว เช่น อัลมอนด์ วอลนัท ถั่วลันเตา ถั่วดำ นัตโตะ ฯลฯ มีวิตามิน E เซเลเนียม โพลีฟีนอล ฟลาโวนอยด์ กรดฟีโนลิค

-          ชาเขียว มัทฉะ หรือชาจีนหลายชนิด มีคาเทชิน (Catechins) สูง

-          ธัญพืชไม่ขัดสี เช่น ข้าวโอ๊ต บาร์เลย์ บักวีท ฯลฯ มีวิตามิน E เซเลเนียม และไฟโตเคมีสูง

อาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง ยังมีอีกหลายอย่างที่สามารถหาทานได้นอกเหนือจากที่ยกตัวอย่างไว้ข้างต้น การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์เหล่านี้จะมีส่วนช่วยในการดูแลสุขภาพโดยรวมได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นอาหารที่แพทย์แนะนำ แต่อาหารบางอย่างอาจไม่เหมาะกับบางคนที่อาจมีโรคที่ไม่สามารถทานอาหารที่แนะนำได้ ทางที่ดีควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนการตัดสินใจ

สารต้านอนุมูลอิสระ สิ่งจำเป็นสำหรับคนทุกวัย

สรุป สารต้านอนุมูลอิสระ มีไว้กำจัดอนุมูลอิสระที่ส่งผลเสียต่อเซลล์ในร่างกายซึ่งเป็นตัวการของความเจ็บป่วยหลากหลายโรค รวมถึงโรคมะเร็ง โรคหัวใจ โรคเบาหวาน โรคข้ออักเสบ หากใส่ใจทานอาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง ก็จะลดความเสี่ยงในการเกิดโรคร้ายเหล่านั้นได้อย่างดี โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ร่างกายเสื่อมโทรมตามอายุ ยิ่งเป็นวัยที่ขาดสารต้านอนุมูลอิสระไม่ได้เลย เพราะฉะนั้น หันมาใส่ใจทานอาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระสูงจะดีต่อร่างกายอย่างยิ่ง