สุขภาพไตที่ดี จะทำหน้าที่ในการกรองเลือดเพื่อกำจัดของเสียหรือสารเคมีและน้ำส่วนเกินเพื่อผลิตปัสสาวะในการขับของเสียออกจากร่างกาย ถ้าหากไตของเราไม่สามารถทำงานนี้ได้อย่างเต็มที่ ก็อาจเกิดปัญหาสุขภาพเรื้อรัง รวมถึงภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ จนอาจเสี่ยงถึงชีวิตได้ ภาวะหนึ่งที่ผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยโรคไตต้องระวังและป้องกันเป็นอย่างดีคือภาวะไตวายเฉียบพลัน แล้วภาวะไตวายเฉียบพลัน อาการเป็นอย่างไร ใครบ้างที่มีความเสี่ยง มีสาเหตุมาจากอะไร แล้วจะมีวิธีการป้องกันอย่างไรได้บ้าง?

ไตวายเฉียบพลัน คืออะไร?

ภาวะไตวายเฉียบพลัน (Acute Kidney Injury : AKI) คือภาวะไตวายหรือเกิดความเสียหายต่อไตอย่างกะทันหันภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือประมาณ 2-3 วัน ทำให้ไตไม่สามารถกรองของเสียออกจากเลือดได้ ทำให้ของเสียเกิดการสะสมเพิ่มมากขึ้นจนอาจทำให้เสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพร้ายแรง

ไตวายเฉียบพลัน อาการเป็นอย่างไร?

ไตวายเฉียบพลัน อาการและสัญญาณเตือนอาจแตกต่างกันขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งในเรื่องของสาเหตุ ความรุนแรง และสุขภาพโดยรวม อาการที่พบได้บ่อยเกี่ยวกับภาวะไตวายเฉียบพลัน จะมีดังนี้

-          ปัสสาวะน้อยลงกว่าปกติ

-          เท้า ข้อเท้า ขาบวม เนื่องจากการกักเก็บของเหลวในร่างกายที่มากเกินไป

-          หายใจไม่อิ่ม หายใจถี่ เนื่องจากของเหลวสะสมอยู่ที่ปอด

-          รู้สึกเหนื่อยล้า ร่างกายอ่อนแรง เกิดจากการสะสมของเสียในเลือด

-          รู้สึกสับสน

-          คลื่นไส้อาเจียน เป็นผลจากการสะสมของเสีย

-          มีอาการเจ็บหน้าอก

-          มีอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ

-          ความดันโลหิตสูง

-          เกิดอาการชักหรือโคม่า ในเคสไตวายเฉียบพลัน อาการรุนแรง

ไตวายเฉียบพลัน ใครบ้างที่มีความเสี่ยง

ไตวายเฉียบพลัน อาการสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน อย่างไรก็ตาม ปัจจัยเสี่ยงบางอย่างอาจทำให้เกิดภาวะไตวายเฉียบพลันได้มากขึ้น ซึ่งผู้ที่มีความเสี่ยง จะมีดังนี้

-          ผู้สูงอายุ หรืออายุ 65 ปีขึ้นไป เนื่องจากการทำงานของไตเสื่อมลง

-          ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ทำให้มีโอกาสเกิดภาวะไตวายเฉียบพลันมากขึ้น

-          โรคเรื้อรังต่าง ๆ เช่น โรคเบาหวาน โรคหัวใจ โรคตับ และโรคความดันโลหิตสูง

-          ภาวะติดเชื้อรุนแรง เช่น การติดเชื้อในกระแสเลือด

-          ผู้ที่มีภาวะร่างกายขาดน้ำ

-          นิ่วในไต ต่อมลูกหมากโต หรือโรคมะเร็งบางชนิด

-          ผู้ที่ใช้ยาบางชนิด เช่น ยาต้านอักเสบ NSAIDs ยารักษาความดันโลหิต ยารักษาคีโม เป็นต้น

ไตวายเฉียบพลัน สาเหตุเกิดจากอะไรได้บ้าง?

ไตวายเฉียบพลัน อาการต่าง ๆ สามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ สาเหตุที่พบได้บ่อย จะมีดังนี้

-          การไหลเวียนของเลือดไปยังไตลดน้อยลง เนื่องจากการสูญเสียเลือด หัวใจล้มเหลว การใช้ยาบางชนิด รวมถึงการที่ร่างกายขาดน้ำ

-          ความเสียหายต่อไตโดยตรง เช่น การมีสารพิษในตับมากเกินไป ภาวะไตอักเสบ หรือภาวะกล้ามเนื้อไตอ่อนแอ อักเสบ เป็นต้น

-          การอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ เช่น นิ่วในไต ท่อปัสสาวะตีบตีน เนื้องอกท่อปัสสาวะ ภาวะต่อมลูกหมากโต

ไตวายเรื้อรังกับไตวายเฉียบพลัน ต่างกันตรงไหน?

ไตวายเฉียบพลัน อาการจะเกิดขึ้นแบบกะทันหันภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน สามารถรักษาให้หายได้หากได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที ส่วนไตวายเรื้อรัง คือการทำงานของไตที่ลดลงอย่างค่อยเป็นค่อยไปช่วงหลายเดือนหรือหลายปี รักษาด้วยการชะลอการลุกลามของโรคและรักษาอาการผ่านการใช้ยาและการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม

วิธีป้องกันโรคไตวายเฉียบพลัน กันไว้ก่อนดีกว่าแก้ทีหลัง

การป้องกันภาวะไตวายเฉียบพลัน คือการดูแลปัจจัยเสี่ยงและการเปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์ ต่าง ๆ ที่อาจส่งผลต่อภาวะไตวายเฉียบพลันได้ ซึ่งจะมีวิธีการป้องกัน ดังนี้

-          ดื่มน้ำให้เพียงพอ โดยเฉพาะในช่วงการออกกำลังกายหรือสภาพอากาศที่ร้อนจัด

-          ดูแลโรคเรื้อรัง เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคถึงโรคไตวายเรื้อรังอย่างสม่ำเสมอ

-          ใช้ยาอย่างระมัดระวัง โดยเฉพาะยาที่ส่งผลต่อเลือดและไตโดยตรง

-          ป้องกันและรักษาภาวะที่เกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ เช่น นิ่วในไตหรือต่อมลูกหมากโต เป็นต้น

-          เลี่ยงการติดเชื้อด้วยการรักษาความสะอาด

-          เปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เลี่ยงสูบบุหรี่ ลดดื่มแอลกอฮอล์

 

ไตวายเฉียบพลัน อาการมีหลายอย่าง รวมถึงปัจจัยเสี่ยง ผู้ที่มีความเสี่ยง และสาเหตุ โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ต้องดูแลรักษาให้ดี เพื่อลดโอกาสการเกิดภาวะไตวายเฉียบพลันที่อาจส่งผลกระทบในทางลบกับร่างกายจนอาจนำไปสู่การสูญเสียชีวิตได้