เท้าบวม อาการที่พบได้บ่อยในวัยสูงอายุ

ผู้สูงอายุ ด้วยอายุที่มากขึ้น ก็ทำให้สภาพร่างกายค่อย ๆ แย่ลงตามเวลาและเกิดภาวะทางสุขภาพได้หลากหลายทางและมีโอกาสเสี่ยงในการเกิดเยอะกว่าวัยอื่น ทั้งโรคเรื้อรังต่าง ๆ อุบัติเหตุทางร่างกาย โรครองช้ำ รวมถึงภาวะเท้าบวมที่สามารถเกิดขึ้นได้และพบได้บ่อยในผู้สูงอายุ แล้วภาวะนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร อาการเท้าบวมในผู้สูงอายุ เป็นอย่างไรบ้าง แล้วจะมีวิธีการอย่างไรในการลดอาการเท้าบวมสำหรับผู้สูงอายุ

อาการเท้าบวมที่เกิดขึ้นในผู้สูงอายุ คืออะไร?

อาการเท้าบวม หรือภาวะบวมน้ำ (Edema) เกิดขึ้นเมื่อของเหลวที่ติดอยู่ในเนื้อเยื่อภายในร่างกายมากเกินไป ซึ่งอาการบวมน้ำนี้อาจส่งผลต่อส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกาย แต่ส่วนใหญ่มักจะเกิดอาการขึ้นบริเวณขา ข้อเท้าและเท้ามากกว่าบริเวณอื่น และมักจะเกิดขึ้นกับคนท้อง และผู้สูงอายุที่มีอายุ 65 ปีหรือมากกว่า

อาการเท้าบวมในผู้สูงอายุ เป็นอย่างไร?

อาการบวมจากของเหลวจะเป็นอาการหลักของอาการเท้าบวมที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ แต่ก็อาจมีอาการอื่น ๆ แสดงได้อีกหลายอย่าง ขึ้นอยู่กับสาเหตุและส่วนต่าง ๆ ที่ได้รับผลกระทบ อาการทั่วไปของอาการเท้าบวมน้ำจะมีดังนี้

-          อาการบวม ผิวหนังมีอาการบวมอย่างชัดเจนโดยเฉพาะบริเวณเท้า ข้อเท้า และขา อาการบวมอาจจะชัดขึ้นหลังจากการยืนหรือนั่งเป็นเวลานาน

-          ผิวยืดหรือดูมันเงาบริเวณที่บวม

-          กดแล้วเป็นหลุม เมื่อกดบริเวณที่บวมไว้สักพัก บริเวณนั้นจะเป็นหลุมและต้องใช้เวลานารกลับสู่ภาวะปกติ

-          มีอาการปวด อาจรู้สึกไม่สบายบริเวณนั้น ปวด เมื่อย อาจรู้สึกหนัก ๆ บริเวณนั้น

-          รู้สึกแน่น ฝืดบริเวณข้อต่อ ทำให้เกิดความลำบากต่อการขยับบริเวณนั้น ๆ

-          น้ำหนักเพิ่ม เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เนื่องจากการกักเก็บของเหลวในบริเวณที่เกิดอาการเท้าบวม

-          บวมบริเวณหน้าท้อง ซึ่งอาจทำให้ท้องอืด และขนาดเอวเพิ่มขึ้นได้

-          ผิวหนังเปลี่ยนไป ในกรณีที่เกิดอาการเท้าบวมรุนแรง ผิวหนังบริเวณนั้นอาจตึง แข็ง และอาจทำให้รู้สึกอุ่น ๆ สีผิวอาจมีการเปลี่ยนแปลงไปหรืออาจมีแผลเปื่อย โดยเฉพาะอาการบวมน้ำเรื้อรัง

-          หายใจถี่ หากอาการบวมน้ำมีสาเหตุมาจากหปัญหาหัวใจหรือส่งผลต่อปอด ก็อาจทำให้เกิดอาการหายใจลำบาก หรือหายใจถี่ได้

-          ปัสสาวะน้อยลง เนื่องจากการกักเก็บของเหลวในบริเวณที่เกิดอาการบวม

อาการที่ได้อธิบายข้างต้น เป็นอาการที่พบได้บ่อยกับปัญหาเท้าบวมในผู้สูงอายุ อย่างไรก็ตาม การปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อวินิจฉัยอาการก็เป็นสิ่งสำคัญ ทำให้สามารถเข้ารับการรักษาได้อย่างตรงไปตรงมา

สาเหตุเท้าบวมในผู้สูงอายุ เกิดจากอะไร

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของภาวะเท้าบวมในผู้สูงอายุมีหลากหลาย ซึ่งอาการเท้าบวมนี้มีทั้งในกรณีที่ไม่รุนแรง และกรณีที่รุนแรง ดังนี้

ในกรณีที่ไม่รุนแรง

-          เกิดจากการนั่งหรือยืนนานเกินไป

-          ติดเชื้อ หรือมีการบาดเจ็บเล็กน้อย

-          ทานอาหารที่มีรสเค็มมากเกินไป หรืออาหารที่มีโซเดียมสูงมากเกินไป

-          รับประทานยาบางชนิด เช่น ยารักษาความดันโลหิตสูง ยาแก้ปวดข้อ (NSAIDs)

ในกรณีที่รุนแรง

-          หัวใจล้มเหลว อาจทำให้เกิดอาการบวมน้ำที่ปอด ส่งผลให้หายใจลำบาก

-          โรคไต โดยเฉพาะบริเวณใบหน้าและรอบดวงตา

-          โรคตับ เช่น ภาวะโรคตับแข็งที่อาจทำให้ท้องบวมน้ำได้

-          ภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรัง หรือการเกิดลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ

-          แองจีโออีดีมา (Angioedema) หรือภาวะอาการบวมของเนื้อเยื่อชั้นใต้ผิวหนัง

-          อาการบวมน้ำที่ปอด (Pulmonary edema)

-          ภาวะบวมน้ำเหลือง (Lymphedema)

8 วิธีลดอาการเท้าบวม ในผู้สูงอายุ

หากมีอาการเท้าบวมเนื่องจากภาวะบวมน้ำ ก็สามารถลดอาการเท้าบวมได้ด้วยตัวเองตามวิธีดังนี้

1.      ยกขาให้สูงกว่าระดับหัวใจ ควรทำหลาย ๆ ครั้งต่อวันเพื่อลดอาการบวม ให้นอนราบแล้วหนุนขาไว้บนหมอนสูงเกินระดับหัวใจ

2.      ใช้อุปกรณ์ช่วยรัดกล้ามเนื้อ เช่น ผ้ารัดกล้ามเนื้อหรือถุงน่อง เพื่อกดทับขา ป้องกันไม่ให้ของเหลวสะสม โดยปกติควรสวมหลังจากอาการบวมเริ่มลดลงเพื่อป้องกันอาการบวมที่อาจเพิ่มขึ้นได้

3.      ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือด ไม่ว่าจะเป็นการเดิน ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน หรือการออกกำลังกายเบา ๆ โดยให้ได้ขยับขา ขยับร่างกายก็ได้เช่นกัน

4.      เปลี่ยนพฤติกรรมการทานอาหาร ลดอาหารที่มีรสเค็มหรืออาหารทีมีโซเดียมสูง พยายามดื่มน้ำให้เพียงพอไม่น้อยเกินจนไป และทานอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ ทานผลไม้ ทานผัก และโปรตีนในระดับที่พอดี ไม่มากจนเกินไป

5.      ควบคุมน้ำหนัก หากมีน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักจะสามารถลดแรงกดดัน และช่วยให้การไหลเวียนเลือดดีขึ้นได้

6.      อย่ายืนหรือนั่งเป็นเวลานาน ควรขยับตัว ขยับขาบ่อย ๆ เพื่อลดอาการเท้าบวมให้ดีขึ้น เลือดไหลเวียนได้ดีขึ้น

7.      ใส่เครื่องช่วยที่เหมาะสม เช่น รองเท้าที่ใส่สบาย โดยเฉพาะเมื่อมีอาการบวมที่เท้าหรือบริเวณข้อเท้า

8.      นวด การนวดบริเวณที่บวมโดยการนวดกดเข้าหาตัว ไม่ควรนวดแรงจนเกินไป วิธีนี้จะสามารถช่วยขับของเหลวออกจากบริเวณนั้นได้

 

เท้าบวมน้ำในผู้สูงอายุ ดูแลและป้องกันได้

การดูแลตัวเองเมื่อเกิดอาการเท้าบวม เป็นสิ่งสำคัญเพื่อให้สามารถดูแลอาการและบรรเทาอาการได้ อย่างไรก็ตาม การดูแลหรือการป้องกันการเกิดอาการเท้าบวม ทางที่ดีที่สุดคือการเข้ารับการรักษาจากแพทย์ เพื่อวินิจฉัยสาเหตุและอาการ เพราะอาการเท้าบวมของแต่ละคนอาจมีความรุนแรงไม่เท่ากัน การดูแลด้วยตัวเองอย่างเดียวอาจจะไม่พอ เพื่อให้ภาวะเท้าบวมในผู้สูงอายุสามารถรักษาและดูแลให้ตรงจุดมากที่สุด