เราจะมีวิธีการสังเกตสุขภาพของตัวเองได้อย่างไรบ้าง? จากการป่วย เป็นไข้ ปวดหัว หรือจากสภาพร่างกาย? การสังเกตสุขภาพสามารถทำได้ง่าย ๆ ด้วยการสังเกต “ของเสีย” เพราะจริง ๆ แล้ว ปัสสาวะ บอกโรคอะไรได้หลายอย่างรวมถึงบอกถึงสุขภาพและระดับของเหลวในร่างกายได้เช่นกัน นอกจากสีของปัสสาวะ สีของอุจจาระ ก็สามารถบอกอะไรหลาย ๆ อย่างเกี่ยวกับสุขภาพได้เช่นกัน สีอุจจาระแต่ละสี บอกอะไรเราบ้าง แล้วถ้าหากอุจจาระสีดำปี๋ อันตรายไหม? ในบทความนี้มีคำตอบมาให้แบบทุกสีเลย

ทำไม สีของอุจจาระ ถึงบอกปัญหาสุขภาพให้เราได้?

สีของอุจจาระ สามารถให้ข้อมูลที่สำคัญด้านสุขภาพของเราได้ เพราะสีที่ว่าจะบ่งบอกถึงการทำงานของระบบย่อยอาหารในด้านต่าง ๆ

-          กระบวนการย่อยอาหาร เนื่องจากสีอุจจาระจะขึ้นอยู่กับว่าเรากินอะไรเข้าไปและน้ำดีที่ผลิตจากตับ ในตอนแรก น้ำดีจะมีสีเหลืองแกมเขียวและจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเมื่อผสมกับแบคทีเรียในลำไส้ ความผิดปกติของระบบย่อยอาหารก็สามารถเปลี่ยนสีของอุจจาระได้

-          อาหาร เพราะอาหารและเครื่องดื่มสามารถเปลี่ยนสีอุจจาระได้ เช่นการกินผักใบเขียวปริมาณมาก ๆ ก็อาจทำให้อุจจาระกลายเป็นสีเขียวได้

-          การทานยาหรืออาหารเสริม บางชนิดอาจส่งผลต่อสีของอุจจาระ เช่น ธาตุเหล็กอาจทำให้อุจจาระเปลี่ยนเป็นสีดำ ยาลดกรดอาจทำให้อุจจาระสีอ่อนหรือสีนวลได้

-          ความเร็วของทางเดินอาหาร ซึ่งส่งผลต่อสีอุจจาระ การที่อุจจาระออกมาเร็วเกินไปอาจทำให้เป็นสีขาว กลับกัน หากช้าเกินไปก็อาจมีสีซีด บ่งบอกถึงสุขภาพทางเดินอาหารได้เป็นอย่างดี

-          การทำงานของน้ำดีและตับ เนื่องจากน้ำดีเป็นสิ่งจำเป็นในการย่อยไขมันและทำให้อุจจาระมีสีน้ำตาล หากมีปัญหาสุขภาพการผลิตน้ำดีจากตับ เช่น โรคตับ โรคนิ่ว หรือการอุดตันของท่อน้ำดี อาจทำให้อุจจาระมีสีซีดได้

-          ภาวะเลือดออก หากอุจจาระมีสีแดงหรือมีเลือดออก ก็อาจบอกได้ว่ากำลังมีเลือดออกในทางเดินอาหาร

 

สีของอุจจาระแต่ละสี บอกสุขภาพอะไรได้บ้าง?

สีของอุจจาระอาจแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น การทานอาหาร ยา สุขภาพทางเดินอาหาร ซึ่งสีอุจจาระแต่ละสีที่สามารถอธิบายถึงสุขภาพได้ จะมีดังนี้

สีน้ำตาล

สีอุจจาระสีน้ำตาลเป็นสีปกติ ซึ่งสีน้ำตาลนี้เป็นผลมาจากการสลายน้ำดีในลำไส้ บ่งบอกถึงระบบย่อยอาหารที่มีสุขภาพดี นอกจากนี้ อาหารที่อุดมไปด้วยไฟเบอร์ โปรตีน ไขมัน จะมีส่วนทำให้อุจจาระเป็นสีน้ำตาลด้วย

สีเขียว

อาจเป็นเพราะทานผักใบเขียวเยอะ เช่น ผักโขม หรืออาหารที่มีสีผสมอาหารเป็นสีเขียว นอกจากนี้ก็สามารถบ่งบอกได้ว่าอาหารผ่านทางลำไส้เร็วเกินไปจนทำให้น้ำดีสลายได้ไม่สมบูรณ์ ทำให้อุจจาระสีเขียว และสัมพันธ์กับอาการท้องร่วงด้วย

สีเหลือง

อุจจาระสีเหลืองมักจะเยิ้ม มัน และมีสีเหลือง อาจบอกได้ว่าการดูดซึมไขมันมีความผิดปกติหรือมีไขมันมากเกินไป และอาจบอกได้ว่าระบบดูดซึมภายในลำไส้กำลังมีปัญหา

สีดำ

สีของอุจจาระ ถ้าหากเป็นสีดำ อาจบ่งบอกได้ว่ามีเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบน (หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก) ซึ่งต้องปรึกษาแพทย์ทันที อย่างไรก็ตาม อุจจาระสีดำก็อาจเกิดขึ้นได้จากการทานธาตุเหล็ก หรืออาหารที่มีสีผสมอาหารเป็นสีดำได้

สีแดง

สีอุจจาระสีแดงอาจเกิดขึ้นจากการมีเลือดออกในระบบทางเดินอาหารส่วนล่าง โดยเฉพาะอุจจาระที่มีเลือดปะปนออกมา อาจเกิดจากริดสีดวงทวาร ถุงผนังลำไส้อักเสบ หรือลำไส้อักเสบ แต่อุจจาระก็สามารถเปลี่ยนเป็นสีแดงได้จากอาหารด้วยเช่นกัน เช่น การทานมะเขือเทศ สตรอวเบอร์รี บีท เป็นต้น

สีซีด สีอ่อน

อาจเกิดขึ้นได้จากการอุดตันของท่อน้ำดีจากนิ่ว เนื้องอก หรือภาวะตีบตัน ส่งผลให้อุจจาระมีสีซีด นอกจากนี้ ภาวะโรคตับ เช่น โรคตับอักเสบ โรคตับแข็ง หรือการติดเชื้อในตับก็ส่งผลต่อการผลิตน้ำดีด้วยเช่นกัน

 

เชื่อว่าหลายคนเคยเห็นความผิดปกติของอุจจาระ ไม่ว่าจะเป็นสีของอุจจาระ รูปร่าง หากสังเกตได้ว่าไม่ใช่สีน้ำตาลเกิน 2-3 วัน พร้อมกับมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น ปวดท้อง น้ำหนักลด หรือเหนื่อยล้า ควรปรึกษาแพทย์โดยตรง นอกจากนี้ การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ควบคุมน้ำหนัก การดื่มน้ำและนอนหลับให้เพียงพอ จะช่วยให้สุขภาพของอุจจาระดูดีขึ้นได้ อย่าลืมดูแลสุขภาพตัวเองกันด้วยนะครับ