หลัง เป็นสิ่งหนึ่งที่ไม่ว่าจะวัยไหนก็บ่นปวดกัน โดยเฉพาะวัยทำงานและวัยสูงอายุ ซึ่งหลายคนอาจคิดว่าอาการปวดหลังนี้ ผ่านไปสักระยะเดี๋ยวก็คงหายไปเอง ไม่น่ามีอาการแทรกซ้อนหนักหนาอะไร อย่างไรก็ตาม สัญญาณของการปวดหลังอาจมีอะไรมากกว่าแค่เป็นแล้วหาย โดยเฉพาะการปวดหลังส่วนล่างที่พบได้บ่อยในวัยสูงอายุ ในบทความนี้ เราจะมาพูดถึงภาวะ กระดูกสันหลังเคลื่อน ซึ่งเป็นภาวะปวดหลังภาวะหนึ่งที่พบได้บ่อยในวัยสูงอายุ อาการของภาวะนี้เป็นอย่างไร มีสาเหตุมาจากอะไรบ้าง แล้วจะมีวิธีหรือท่าบริหารร่างกายจากภาวะอย่างไรบ้าง?

ภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อน คืออะไร?

ภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อน (Spondylolisthesis) คือภาวะหนึ่งที่เกิดขึ้นเมื่อกระดูกสันหลังส่วนใดส่วนหนึ่งหลุดออกจากตำแหน่งแล้วไปกดทับกับกระดูกสันหลังที่อยู่ด้านล่าง สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกส่วนของกระดูกสันหลัง แต่ส่วนใหญ่มักจะเกิดขึ้นบริเวณกระดูกสันหลังส่วนล่างหรือกระดูกสันหลังส่วนเอว

ภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อน อาการเป็นอย่างไร?

อาการของภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อนสามารถเกิดขึ้นได้หลายอาการขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการเคลื่อนของกระดูกสันหลัง ตำแหน่งของกระดูกสันหลังที่ถูกกดทับและเส้นประสาทว่าถูกกดทับหรือไม่ ซึ่งอาการที่สามารถพบได้บ่อย จะมีดังนี้

1.      ปวดหลังส่วนล่าง เป็นอาการที่พบได้บ่อยที่สุด อาการปวดอาจเจ็บขึ้นมาอย่างต่อเนื่องหรือปวดเป็นช่วง ๆ ลักษณะของการปวดอาจปวดตื้อ ๆ ไปจนถึงปวดแบบแปล๊บ ๆ เหมือนถูกทิ่ม อาการมักแย่ลงเมื่องอตัว บิดตัว หรือเวลายกของ

2.      ปวดลงบั้นท้ายและขา เนื่องจากอาการปวดหลัง ลงมาที่บั้นท้าย และปวดร้าวลงไปที่ขาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง

3.      กล้ามเนื้อตึง โดยเฉพาะกล้ามเนื้อส่วนหลังและกล้ามเนื้อด้านหลังต้นขา

4.      ยืนหรือเดินลำบาก

5.      นั่งหรือนอนแล้วอาการดีขึ้น ปวดน้อยลง

ภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อน สาเหตุมาจากอะไรได้บ้าง?        

สาเหตุจะมีหลากหลายสาเหตุด้วยกัน ซึ่งสาเหตุที่พบได้บ่อย จะมีดังนี้

-          การสึกหรอของหมอนรองกระดูกสันหลัง เนื่องจากอายุที่มากขึ้น โดยเฉพาะเมื่ออายุ 50 ปีขึ้นไป

-          เกิดขึ้นจากอุบัติเหตุหรือจากการบาดเจ็บที่กระดูกสันหลัง

-          โรคกระดูกพรุน ที่ทำให้กระดูกอ่อนแอ

-          มีประวัติเคยผ่าตัดกระดูกสันหลัง

-          ครอบครัวมีประวัติเกี่ยวกับภาวะกระดูกสันหลัง

-          อุบัติเหตุจากการเล่นกีฬา โดยเฉพาะกีฬาที่มีการกระแทก การกระโดด

กระดูกสันหลังเคลื่อน อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนอะไรได้บ้าง?

ภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อน หากไม่ได้รับการรักษาดูแล ก็อาจทำให้มีอาการปวดหลังเรื้อรัง โรคข้ออักเสบกระดูกสันหลัง ส่งผลเสียต่อระบบประสาทกระดูกสันหลัง และอาจทำให้เกิดกลุ่มอาการกดทับรากประสาท Cauda Equina ที่อาจทำให้สูญเสียความรู้สึกที่ขา และอาจส่งผลต่อการควบคุมการปัสสาวะหรืออุจจาระได้

จะมีวิธีการรักษาอย่างไร?

คนส่วนใหญ่ที่มีภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อน สามารถจัดการกับอาการได้ด้วยตัวเองโดยไม่ต้องผ่าตัด อย่างไรก็ตาม การรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรง อาการ และอายุ หากอาการเบาก็อาจใช้การกายภาพบำบัด การทานยา การฉีดยาสเตียรอยด์แก้ปวด  หากมีอาการรุนแรงก็อาจต้องมีการผ่าตัด

6 วิธีบริหารร่างกายกระดูกสันหลังเคลื่อน

1.      แอ่นหลัง นอนหงายโดยงอเข่าและเท้าราบกับพื้น เกร็งกล้ามเนื้อท้องและกดหลังส่วนล่างลงไปให้ติดพื้นค้างไว้ 5-10 วินาที ทำวันละ 10-15 ครั้ง เพื่อเสริมกล้ามเนื้อหน้าท้องและส่วนหลัง

2.      นอนหงายโดยงอเข่าและเท้าราบกับพื้น เกร็งกล้ามหน้าท้องและยกสะโพกขึ้นจากพื้น จนร่างกายสร้างเส้นตรงจากไหล่ถึงหัวเข่า ค้างไว้ 5-10 วินาที ทำวันละ 10-15 ครั้งเบื่อเสริมกล้ามเนื้อหลังส่วนล่าง

3.      ยืดเส้นบริเวณกล้ามเนื้อหลังส่วนน่อง

4.      เดินสลับวิ่งเบา ๆ

5.      ว่ายน้ำ

6.      ปั่นจักรยาน (ภายใน)

กระดูกสันหลังเคลื่อน เป็นภาวะหนึ่งที่เมื่อเป็นแล้วต้องดูแล เพราะการที่เราไม่ดูแลภาวะนี้อย่างดีก็อาจทำให้เกิดภาวะปวดหลังเรื้อรังและอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ เพราะฉะนั้น หันมาใส่ใจดูแล โดยเฉพาะวัยสูงอายุที่มีโอกาสเกิดขึ้นได้มากกว่าวัยอื่น ๆ