เชื่อว่าการพักผ่อนที่เพียงพอ เป็นสิ่งที่ทุกคนต้องการ โดยเฉพาะคนวัยทำงานที่เวลาในการพักผ่อนอาจจะมีน้อย ไม่ใช่แค่วัยทำงานเท่านั้น วัยทองและวัยสูงอายุหลายคนก็มีปัญหาการหลับนอน ไม่ว่าจะมาจากสุขภาพที่แย่ลง ภาวะอาการต่าง ๆ รวมถึงความเครียดก็อาจส่งผลทำให้หลับนอนไม่เพียงพอด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตาม การพักผ่อนไม่เพียงพอ เป็นสิ่งที่ต้องแก้ไข หากไม่แก้ก็อาจมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ได้ แล้ว อาการพักผ่อนไม่เพียงพอ เป็นอย่างไร มีสาเหตุมาจากอะไร มีความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนอะไรบ้าง แล้วจะมีวิธีแก้ปัญหานี้อย่างไร? บทความนี้มีคำตอบ

อาการพักผ่อนไม่เพียงพอ หรือการนอนน้อย เป็นอย่างไร?

หลายคนที่นอนน้อย นอนไม่ถึง 7-9 ชั่วโมง จะเข้าข่ายพักผ่อนไม่เพียงพอ ซึ่งอาการพักผ่อนไม่เพียงพอมีหลายอาการ อาการที่พบได้บ่อยและสามารถสังเกตได้ด้วยตัวเอง จะมีดังนี้

-          มีปัญหาด้านความจำ ไม่มีสมาธิ สมาธิสั้น

-          อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย เครียดกับทุกเรื่อง

-          ร่างกายอ่อนเพลีย ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ป่วยง่ายกว่าปกติ

-          เผลอหลับโดยไม่ได้ตั้งใจ ระหว่างทำงาน ดูทีวี หรืออ่านหนังสือ

-          แรงจูงใจในการใช้ชีวิตประจำวันต่ำ

-          อยากอาหารมากกว่าปกติ

-          ต้องดื่มกาแฟหรือคาเฟอีนมากขึ้นเพื่อให้ไม่หลับหรืออ่อนเพลีย

สาเหตุของอาการพักผ่อนไม่เพียงพอ เกิดจากอะไร?

สาเหตุของอาการพักผ่อนไม่เพียงพอมีด้วยกันหลายสาเหตุ ตั้งแต่ปัจจัยด้านไลฟ์สไตล์ไปจนถึงปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม สาเหตุคร่าว ๆ สามารถแบ่งได้ตามปัจจัยดังนี้

-          ปัจจัยด้านไลฟ์สไตล์ เช่น การนอนหลับในเวลาที่ไม่สม่ำเสมอ การทำงานเป็นกะ การเล่นโทรศัพท์มากเกินไปก่อนนอน ชอบใช้ชีวิตในช่วงกลางคืน หรือเป็นคนชอบนอนดึก

-          ปัจจัยด้านสุขภาพ เช่น โรคนอนไม่หลับ (Insomnia) โรคเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อการหลับนอน อาการวัยทอง (วัยหมดประจำเดือน) เป็นต้น

-          ปัจจัยทางด้านสุขภาพจิต เช่น โรคซึมเศร้า ภาวะวิตกกังวล ส่งผลทำให้หลับนอนได้ยาก

-          ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม สภาพแวดล้อมที่มีเสียงดัง แสงไฟส่องสว่างมากเกินไป

พักผ่อนไม่เพียงพอ นอนน้อย เสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน

การพักผ่อนไม่เพียงพอหรือการนอนน้อย ส่งผลเสียต่อสุขภาพร่างกายหลายด้าน ดังนี้

ส่งผลต่อหัวใจและหลอดเลือด

การอดนอนหรือการพักผ่อนไม่เพียงพอ จะส่งผลเสียระบบหัวใจและระบบไหลเวียนเลือดในระยะยาว ยิ่งพักผ่อนน้อยบ่อยเท่าไหร่ จะยิ่งทำให้มีแนวโน้มเสี่ยงต่อภาวะความดันโลหิตสูงและไขมันในเลือดสูงกว่าคนที่พักผ่อนเต็มอิ่ม

เสี่ยงต่อโรคเบาหวาน

คนที่พักผ่อนไม่เพียงพอ จะมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวานประเภท 2 โดยเฉพาะวัยทองและวัยสูงอายุที่ต้องดูแลระดับน้ำตาลในเลือด

ระบบภูมิคุ้มกันแย่ลง

อาการพักผ่อนไม่เพียงพอ อาจสังเกตได้ด้วยตัวเองว่าการพักผ่อนน้อยจะทำให้ป่วยง่าย ปวดหัว หรือติดเชื้อง่าย เนื่องจากภูมิคุ้มกันอ่อนแอจากการพักผ่อนไม่เพียงพอ

ส่งผลเสียต่อสมอง

การนอนหลับที่เพียงพอ เป็นส่วนสำคัญต่อการเรียนรู้และการจดจำและกระบวนการทำงานของสมอง หากพักผ่อนไม่เพียงพอ จะส่งผลเสียอย่างมากต่อสมอง ในผู้สูงอายุ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์ได้เช่นกัน

กระทบสุขภาพจิต

นอนน้อยแล้วหงุดหงิดง่าย เป็นอาการหนึ่งที่พบได้บ่อย นอกจากนี้ก็มีส่วนทำให้เสียสุขภาพจิต ทำให้เกิดภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวลได้

วิธีแก้อาการพักผ่อนไม่เพียงพอ ปรับการนอน สดชื่นในทุกเช้า

อาการพักผ่อนไม่เพียงพอ สามารถแก้ได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ซึ่งจะมีวิธีคร่าว ๆ ดังนี้

1.      กำหนดเวลาเข้านอน เข้านอนและตื่นนอนในเวลาเดียวกันเป็นประจำ

2.      นอนอย่างน้อย 7-9 ชั่วโมงต่อวัน

3.      สร้างสภาพแวดล้อมการนอนที่เหมาะสม ห้องมืด เงียบ เย็น ใช้ผ้าปูที่ช่วยให้หลับนอนดีขึ้น สบายขึ้น

4.      เลี่ยงการดื่มคาเฟอีนตั้งแต่ช่วงบ่าย 2 เป็นต้นไป ดื่มให้น้อยลง

5.      เลี่ยงการเล่นโทรศัพท์หรืออยู่หน้าจอก่อนนอนเป็นเวลา 1 ชั่วโมง

6.      ผ่อนคลายก่อนนอนด้วยการทำสมาธิ หายใจลึก ๆ หรือการออกกำลังกายเบา ๆ ก่อนนอน

อาการพักผ่อนไม่เพียงพอ เป็นอาการที่ควรแก้ไข เพราะยิ่งนานเข้าก็ยิ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพโดยรวมและเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดภาวะโรคแทรกซ้อนต่าง ๆ ซึ่งการพักผ่อนให้เพียงพอ จะทำให้สุขภาพโดยรวมและสุขภาพสมองดีขึ้นด้วยเช่นกัน