ถุงน้ำดี คืออวัยวะเล็ก ๆ ที่อยู่บริเวณส่วนบนขวาของช่วงตัว เป็นอวัยวะที่เกี่ยวกับระบบย่อยอาหารอวัยวะหนึ่ง ทำหน้าที่ในการเก็บน้ำดีและปล่อยผ่านท่อน้ำดีเพื่อช่วยให้ระบบย่อยอาหารสลายไขมัน ซึ่งในน้ำดีก็จะประกอบไปด้วยคอเลสเตอรอล บิลิรูบิน และเกลือน้ำดี ซึ่งถุงน้ำดีนี้ หากไม่ดูแลก็อาจเกิดภาวะนิ่วในถุงน้ำดีได้ และเป็นที่มาทางหนึ่งของภาวะ ถุงน้ำดีอักเสบ ในบทความนี้ เราจะมาอธิบายอาการและสาเหตุ ว่าเป็นอย่างไร อันตรายไหม จะมีวิธีการป้องกันอย่างไรบ้าง?

ถุงน้ำดีอักเสบ คืออะไร?

ถุงน้ำดีอักเสบ (Cholecystitis) คืออาการบวมแดงหรือการอักเสบภายในถุงน้ำดี อวัยวะขนาดเล็กส่วนหนึ่งที่อยู่ใต้บริเวณตับ ซึ่งทำหน้าที่ในการกักเก็บและส่งท่อน้ำดีไปยังระบบย่อยอาหารในการสลายไขมัน การติดเขื้อหรือการอุดตันในถุงน้ำดี จะทำให้เกิดการอักเสบได้

ถุงน้ำดีอักเสบ อาการเป็นอย่างไร?

อาการของภาวะนี้อาจแตกต่างกันออกไปสำหรับบางคน อย่างไรก็ตาม อาการที่สามารถพบได้บ่อย จะมีดังนี้

-          ปวดอย่างรุนแรง ตำแหน่งปวดท้องจะปวดบริเวณช่องท้องฝั่งขวาด้านบน หรือตรงกลาง

-          อาจปวดร้าวไปยังไหล่ขวาหรือหลัง

-          มักปวดนานหลายชั่วโมง และมีอาการปวดรุนแรงมากขึ้นหลังจากทานอาหารที่มีไขมันสูง

-          ปวดมากขึ้นถ้าหากเอามือไปกดบริเวณที่ปวด

-          คลื่นไส้อาเจียน เป็นอาการที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะหลังอาหาร

-          ไข้ขึ้น หนาวสั่น

-          ท้องอืด อาหารไม่ย่อย

-          ดีซ่าน (สำหรับบางคน)

หากมีอาการไข้ขึ้นสูงมาก หนาวสั่นมาก หรือมีอาการปวดมากและรู้สึกสับสน ให้พบแพทย์ทันที

ถุงน้ำดีอักเสบ สาเหตุมาจากอะไร?

สาเหตุของภาวะนี้สามารถเกิดได้จากหลายปัจจัย ซึ่งสาเหตุหลัก ๆ มักจะเกิดจากนิ่วในถุงน้ำดี หรือการไหลเวียนของน้ำดีเกิดการอุดตัน ซึ่งสาเหตุที่สามารถเกิดขึ้นได้ จะมีดังนี้

-          นิ่วในถุงน้ำดี เป็นสาเหตุหลักที่พบได้บ่อยที่สุด เนื่องจากก้อนนิ่วจะทำให้ถุงน้ำดีเกิดการอุดตัน เมื่อน้ำดีอยู่ในถุงน้ำดีมากเกินไปจะเกิดแรงดันและทำให้เกิดการระคายเคือง จนอักเสบในที่สุด

-          ท่อน้ำดีเกิดการอุดตัน เนื่องจากท่อน้ำดีแคบลงหรือถูกปิดกั้น

-          การติดเชื้อ อาจทำให้ท่อน้ำดีหรือถุงน้ำดีเกิดการอักเสบได้ มักเกิดขึ้นกับผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันอ่อนแอหรือภูมิตก

-          เนื้องอก ในตับ ตับอ่อน หรือถุงน้ำดี ทำให้ท่อน้ำดีเกิดการถูกกดทับจนทำให้เกิดการอุดตัน ทำให้เกิดการอักเสบได้เช่นกัน

-          โรคร้ายแรงบางชนิดที่อาจทำให้เกิดการอักเสบของหลอดเลือด ทำให้การไหลเวียนเลือดไปยังถุงน้ำดีลดน้อยลง

อันตรายไหม?

ถุงน้ำดีอักเสบ อาจเป็นอันตรายได้หากไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น การติดเชื้อในถุงน้ำดี เนื้อเยื่อตาย หรืออาจทำให้ถุงน้ำดีแตกได้ นอกจากนี้ยังอาจทำให้เกิดภาวะตับอ่อนอักเสบได้ และอาจทำให้เกิดการติดเชื้อในช่องท้องที่อาจคุกคามถึงชีวิตได้เช่นกัน ทำให้การรักษาอย่างทันท่วงทีเป็นสิ่งสำคัญ แพทย์อาจพิจารณาตัดถุงน้ำดีออกเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ที่ร้ายแรง

วิธีการป้องกันภาวะถุงน้ำดีอักเสบที่สามารถทำได้ด้วยตัวเอง

การป้องกันภาวะนี้ จะเหมือนกับการป้องกันภาวะนิ่วในถุงน้ำดีเพราะเป็นสาเหตุหลัก ซึ่งสามารถทำได้ด้วยตัวเองง่าย ๆ ดังนี้

-          ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เลี่ยงการลดน้ำหนักแบบรวดเร็ว ค่อย ๆ ลด

-          ทานอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่ เลี่ยงอาหารที่มีไขมันสูง คอเลสเตอรอลสูง เพราะเป็นสาเหตุหนึ่งของนิ่วในไตที่เป็นก้อนคอเลสเตอรอล เลือกทานอาหารที่มีไฟเบอร์สูง เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืช

-          ออกกำลังกายเป็นประจำ เพื่อสุขภาพโดยรวมและสุขภาพการย่อยอาหารที่ดี

-          ทานอาหารตรงเวลา จะทำให้ถุงน้ำดีสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ภาวะถุงน้ำดีอักเสบ สาเหตุหลัก ๆ มาจากนิ่วในถุงน้ำดีที่ทำให้เกิดการอุดตันจนอักเสบ ซึ่งอาจทำให้มีอาการปวดท้องรุนแรง ภาวะนี้เป็นภาวะที่ควรเข้ารับการรักษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยเร็ว อย่าทนปล่อยไว้หากมีอาการปวดรุนแรง