ค่าตับ ดูแลอย่างไรเพื่อลดความเสี่ยง

สุขภาพตับยิ่งดี ระบบต่าง ๆ ในร่างกายก็จะทำงานได้เป็นปกติดีด้วย การดูแลสุขภาพตับจึงเป็นสิ่งสำคัญ แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าสุขภาพตับของเราดีหรือไม่ดี? หลายคนเคยไปตรวจสุขภาพประจำปีอาจจะได้ผลค่าตับมาแล้วค่าตับสูงและถูกคุณหมอตักเตือนให้ลดค่าตับ หลายคนอาจจะมีคำถามว่า ค่าตับสูงเท่าไหร่อันตราย สาเหตุของค่าตับสูงมีแค่แอลกอฮอล์กับบุหรี่หรือเปล่า แล้วถ้าค่าตับสูง ควรทำอย่างไรเพื่อลดเสี่ยงโรคตับ

ตรวจค่าตับ รู้อะไรได้บ้าง?

-          ตรวจโรคตับ การตรวจค่าตับ สามารถทำให้เรารู้ได้ว่าตับของเรามีความผิดปกติไหม ตับอักเสบ ตับแข็งหรือโรคไขมันพอกตับหรือเปล่า

-          ตรวจสุขภาพตับ โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหาโรคตับ เพื่อติดตามการลุกลามของโรคตับและตรวจเพื่อทดสอบประสิทธิภาพของการรักษา

-          ตรวจสอบความเสียหายของตับ ตรวจเช็คดูว่าตับมีความเสียหายหรือไม่ ซึ่งอาจเกิดจากปัจจัยของการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป การใช้ยา และการติดเชื้อ

-          ตรวจโรคดีซ่าน ซึ่งเป็นโรคอย่างหนึ่งที่มีอาการเหลืองของผิวหนังและดวงตา ซึ่งอาจเกิดจากปัญหาตับ

-          ตรวจเช็คประสิทธิภาพการทำงานของตับ เอนไซม์และโปรตีนที่ถูกสร้างจากตับ เพื่อส่งไปทั่วร่างกายมีประสิทธิภาพการทำงานเต็มที่หรือไม่ สามารถเช็คได้จากการตรวจค่าตับ

-          ตรวจผลการทำงานของยา เพราะยาหลายชนิดมีผลต่อตับโดยตรง การตรวจค่าตับจะทำให้เรารู้ได้ว่ายาที่ทานไปมีผลต่อการรักษามากน้อยแค่ไหน

ค่าตับ ดูอย่างไร?

การตรวจค่าตับหรือการตรวจ Liver function เป็นการตรวจระดับเอนไซม์ (Enzyme) ในเลือด การตรวจเอนไซม์ในเลือดจะมีหลายค่าหลายเอนไซม์ แต่ค่าเอนไซม์ที่สามารถดูปัญหาของตับได้โดยตรงคือเอนไซม์ ALT และ AST ทั้งสองอย่างนี้คืออะไร?

ALT (Alanine Aminotransferase) เป็นเอนไซม์ที่พบได้ในตับ ค่า ALT ที่สูงมากเกินไป สามารถบ่งบอกได้ถึงความเสียหายของตับหรือโรคตับ เช่น โรคตับอักเสบ โรคตับแข็ง เป็นต้น บางครั้งอาจเรียกผลของค่านี้ว่า SGPT

AST (Aspartate Aminotransferase) เป็นเอนไซม์พบได้ในตับ หัวใจ กล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อต่าง ๆ ของร่างกาย ค่า AST ที่สูงมากเกินไป สามารถบ่งบอกถึงความเสียหายของตับ และความเสียหายของอวัยวะภายใน หัวใจและกล้ามเนื้อด้วยเช่นกัน บางครั้งอาจเรียกผลของค่านี้ว่า SGOT

ค่าตับปกติอยู่ที่เท่าไหร่ ค่าตับสูงเท่าไหร่อันตราย?

ค่าตับ ALT

-          ระดับปกติ จะอยู่ที่ 5-40 IU/L

-          ระดับสูงปกติ จะอยู่ที่ 50-60 IU/L

-          ระดับสูง จะอยู่ที่ 100 IU/L ขึ้นไป

-          ระดับที่สูงมากจนมีความเสี่ยงสูงต่อโรคตับวายเฉียบพลันและเสี่ยงตับถูกทำลาย ตับอักเสบ มะเร็งตับ ตับอ่อนอักเสบ จะอยู่ที่ 200 IU/L ขึ้นไป

ค่าตับ AST

-          ระดับปกติ จะอยู่ที่ 10-40 IU/L

-          ระดับสูงปกติ จะอยู่ที่ 40-50 IU/L

-          ระดับสูง จะอยู่ที่ 100 IU/L ขึ้นไป

-          ระดับที่สูงมากจนมีความเสี่ยงต่อโรคตับวายเฉียบพลัน เสี่ยงตับถูกทำลาย ตับอักเสบ มะเร็งตับ ตับอ่อนอักเสบ และส่งผลเสียสูงต่ออวัยวะภายใน หัวใจและกล้ามเนื้อ จะอยู่ที่ 200 IU/L ขึ้นไป

ค่าตับทั้งค่า ALT และ AST ไม่ควรสูงเกิน 40 IU/L ขึ้นไป หากมากกว่า 40 IU/L ก็อาจทำให้เกิดภาวะเซลล์ตับอักเสบได้ ตัวเลขระดับที่ยกมานั้น เป็นระดับสากล แต่การเข้ารับการตรวจโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญและการฟังผลตรวจจากแพทย์โดยตรงจะมีประสิทธิภาพมากที่สุด

สาเหตุของค่าตับสูง เกิดจากอะไร?

ค่าตับสูงอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น

-          โรคตับ เช่น ตับอักเสบ ตับแข็ง ไขมันพอกตับ ไขมันคั่งสะสมในตับ และโรคมะเร็งตับ เนื้องอกในตับ

-          การใช้ยาบางชนิดในปริมาณมากเป็นเวลานาน

-          การดื่มแอลกอฮอล์ที่มากเกินไปเป็นเวลานาน

-          สูบบุหรี่

-          การติดเชื้อ โดยเฉพาะเชื้อไวรัสตับอักเสบบีและซี

-          โรคเบาหวาน โรคอ้วน นิ่ว ความผิดปกติต่อตับอ่อน โรคไทรอยด์

วิธีป้องกันค่าตับสูง ทำอย่างไร?

สำหรับผู้ที่ไม่เคยมีประวัติป่วยเป็นโรคเกี่ยวกับตับก็อาจจะโล่งใจ แต่จริง ๆ แล้ว ค่าตับจะขึ้นจะลงไม่ได้อยู่ที่การป่วยเป็นโรคตับเท่านั้น มีหลายปัจจัยตามที่ได้อธิบายไว้ข้างต้นที่สามารถทำให้ค่าตับสูงขึ้นได้ แล้ววิธีป้องกันค่าตับสูง สามารถทำได้อย่างไรบ้าง?

วิธีป้องกันค่าตับสูง

-          ควบคุมปริมาณแอลกอฮอล์หรือเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ เพราะการดื่มมากไปอาจเข้าไปทำลายตับได้

-          ควบคุมน้ำหนัก โรคอ้วนหรือภาวะน้ำหนักเกินจะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคไขมันพอกตับได้

-          รับประทานอาหารให้ครบโภชนาการ ผลไม้ ผัก ธัญพืช โปรตีนและอาหารไขมันดี

-          ออกกำลังกายเป็นประจำ อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน 5 วันต่อสัปดาห์

-          ฉีดวัคซีน ทั้งไวรัสตับอักเสบเอและไวรัสตับอักเสบบี

-          ดูแลรักษาความสะอาด ล้างมือหลังทำกิจกรรมในห้องน้ำ และล้างมือก่อน หลังอาหารทุกครั้ง

-          ทานอาหารเสริมลดไขมันในร่างกายอย่าง นัตโตะแคปซูล

ค่าตับสูง ดูแลให้ดีก็สามารถป้องกันได้

สรุป ค่าตับที่สูงมากเกินไปจะส่งผลเสียอย่างมากต่อสุขภาพตับ ซึ่งเป็นอวัยวะส่วนหนึ่งที่สำคัญอย่างมากต่อระบบการทำงานภายในร่างกาย การดูแลตับ ป้องกันตับไม่ให้ค่าตับ ALT และ AST สูงจนเกินไปจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างมาก เพื่อสุขภาพตับที่ดีขึ้น ป้องกันค่าตับสูงได้อย่างมีประสิทธิภาพ