มาทำความรู้จัก "โรคต่อมลูกหมากโต"

โรคต่อมลูกหมากโต (BPH - Benign Prostatic Hyperplasia) คือ ภาวะที่ต่อมลูกหมากมีขนาดใหญ่ผิดปกติ ซึ่งชาวตะวันตกมักเปรียบเทียบขนาดปกติของต่อมลูกหมากว่าเท่ากับขนาดของผลวอลนัท (walnut-size) ตำแหน่งของต่อมลูกหมากจะอยู่ในบริเวณใต้กระเพาะปัสสาวะ ต่อมลูกหมากทำหน้าที่สร้างสารที่เป็นของเหลวประมาณ 30% ของน้ำอสุจิ

ต่อมลูกหมากสำคัญอย่างไร

ต่อมลูกหมากเป็นต่อมที่อยู่รอบท่อปัสสาวะส่วนต้นบริเวณ ปากทางออกของกระเพาะปัสสาวะ มีรูปร่างลักษณะคล้ายเม็ดเกาลัด หลายคนมักสับสนและเข้าใจผิดว่าต่อมลูกหมากคือลูกอัณฑะ แต่ที่จริงแล้ว อวัยวะทั้งสองนี้ทำงานต่างกันคือ ลูกอัณฑะทำหน้าที่สร้างเชื้ออสุจิ ขณะที่ต่อมลูกหมากทำหน้าที่ผลิตน้ำเมือกและน้ำหล่อเลี้ยงตัวอสุจิ ซึ่งมีความสำคัญ อย่างยิ่งต่อระบบ สืบพันธุ์เพศชาย

โดยปกติ อวัยวะส่วนต่าง ๆ จะหยุดเจริญเติบโตเมื่อร่างกายย่างเข้า สู่วัยผู้ใหญ่เต็มตัว (ราว ๆ อายุ 25 ปี) แต่ต่อมลูกหมาก ยังคงสามารถเติบโตต่อไปได้เรื่อย ๆ ตามระดับฮอร์โมนเพศชายหรือ Testosterone ซึ่งมักจะมีระดับลดน้อยลงเมื่อคุณผู้ชายมีอายุมากขึ้น เมื่อมีฮอร์โมนเพศชายไปหล่อเลี้ยงต่อมลูกหมากน้อยลง เอนไซม์ชนิดหนึ่ง ในต่อมลูกหมากก็จะพยายามย่อยฮอร์โมนเพศชายให้ได้สาร DHT (Dehydrotestosterone) ในปริมาณมากขึ้น ทำให้ต่อมลูกหมากมีเซลล์ เนื้อเยื่อเพิ่มขึ้นและมีขนาดโตขึ้นตามไปด้วย และถ้าหากต่อมลูกหมาก โตมากจนผิดปกติ ก็อาจพัฒนาไปสู่สาเหตุของโรคได้

โรคต่อมลูกหมากโตเป็นโรคที่พบได้เป็นปกติ และการเกิดขึ้นมักจะสัมพันธ์กับอายุ มีหลักฐานแสดงให้เห็นว่า 50% ของผู้ชายที่เป็นโรคต่อมลูกหมากนั้นมีอายุประมาณ 60 ปี

สาเหตุของโรคต่อมลูกหมากโตคืออะไร?

1) ยังไม่มีหลักฐานยืนยันถึงสาเหตุที่แน่ชัด
2) อาจสัมพันธ์กับระดับฮอร์โมนเพศชาย

อาการของโรคต่อมลูกหมากโต

1) ปัสสาวะบ่อยหรือต้องการปัสสาวะทันที
2) ปัสสาวะนาน ปัสสาวะอ่อน ปัสสาวะสะดุด (ขัดเบา) ปัสสาวะเป็นหยดๆ
3) รู้สึกปวดขณะถ่ายปัสสาวะ
4) ปัสสาวะหลายครั้งในตอนกลางคืน
5) มีเลือดปนออกมาในปัสสาวะ

การรักษาโรคต่อมลูกหมากโต

1) หากมีอาการเพียงเล็กน้อย ก็ไม่จำเป็นต้องรักษา
2) ควรงดดื่มของเหลวหรือแอลกอฮอล์ในปริมาณมากเกินไปโดยเฉพาะในเวลากลางคืน
3) แพทย์อาจะสั่งยาบางชนิดให้ เช่น Proscar (finasteride) ซึ่งช่วยให้ต่อมลูกหมากมีขนาดเล็กลง หรือยาคลายกล้ามเนื้อเรียบในต่อมลูกหมากให้อ่อนตัวลง (alpha-blockers)
4) รักษาด้วยความร้อน (การใช้ความร้อนกับเนื้อเยื่อของต่อมลูกหมาก) สามารถใช้เพื่อลดอาการของต่อมลูกหมากโตได้ ข้อดีของการรักษานี้ก็คือสามารถดำเนินการรักษาในขณะที่เป็นผู้ป่วยนอกได้ โดยจะมีการใช้พลังงานจากคลื่นไมโครเวฟหรือคลื่นความถี่วิทยุจำนวนเล็กน้อยในการรักษา
5) รักษาด้วยการผ่าตัดด้วยการส่องกล้อง เพื่อตัดเอาชิ้นเนื้อส่วนที่เกินออกมาจากต่อมลูกหมาก (TURP) วิธีนี้ถือว่าเป็นวิธีผ่าตัดที่ใช้กันเป็นส่วนใหญ่ แพทย์ผ่าตัดจะส่งท่อที่มีกล้องขนาดเล็กผ่านเข้าสู่ท่อปัสสาวะ ตรงปลายท่อจะมีเครื่องมือผ่าตัดขนาดเล็กใช้สำหรับตัดเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากส่วนที่กดทับท่อปัสสาวะไว้

ดังนั้นชายที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจต่อมลูกหมากเป็นประจำทุกปี และเมื่อมีอาการปัสสาวะผิดปกติก็ควรรีบไปปรึกษาแพทย์ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อนและรักษาได้อย่างมีประสิทธิผลสูงสุด