การเลือกทานอาหารและการดูแลสุขภาพโดยรวมของเราเป็นสิ่งสำคัญที่ทุกคนต้องใส่ใจกันมากขึ้น เพราะอาหารที่เราทานกันอยู่ทุกวันนี้อาจส่งผลเสียต่อร่างกายมากกว่าที่คิด โดยเฉพาะการทานอาหารย่าง อาหารทอด หรืออาหารที่ผ่านการแปรรูปมากกระบวนการ ส่วนหนึ่งก็เพราะรส กลิ่น สีที่ยั่วน้ำลาย แต่หารู้ไม่ว่าอาหารที่ว่ามานี้เป็นอาหารเร่งความชราและเพิ่มความเสี่ยงภาวะเรื้อรังต่าง ๆ ซึ่งสารในอาหารเหล่านั้นจะเรียกว่า Advance Glycation End Products (AGEs) แล้วเจ้าตัวการ AGEs คือ? ผลเสียของมันมีอะไรบ้าง จะมีวิธีดูแลตัวเองอย่างไร รวมถึงอาหารที่ควรเลี่ยง มีอะไรบ้าง?

AGEs คือ?

Advance Glycation End Products หรือ AGEs คือสารประกอบที่เป็นอันตรายอย่างหนึ่งที่จะเกิดขึ้นเมื่อโปรตีนหรือไขมันรวมกับน้ำตาลในหลอดเลือด ซึ่งเราจะเรียกปฏิกิริยานี้ว่าไกลเคชั่น (Glycation) นอกจากนี้ ปฏิกิริยาไกลเคชั่นก็สามารถเกิดขึ้นได้ในอาหารเช่นกัน โดยเฉพาะอาหารที่ผ่านความร้อนสูงจากการย่าง ทอด ปิ้ง แม้ว่าร่างกายของเราจะสามารถกำจัดสารนี้ได้ แต่ถ้าหากร่างกายรับ AGEs มากเกินไป ร่างกายอาจกำจัดได้ไม่ทันจนเกิดการสะสม ซึ่งยิ่งร่างกายมีมาก ก็จะมีความเสี่ยงทำให้เกิดปฏิกิริยา Oxidative Stress หรือภาวะที่อนุมูลอิสระสูงเกินสมดุล และอาจส่งผลให้เกิดการอักเสบภายในร่างกายมากขึ้น มีความเสี่ยงภาวะเรื้อรังอย่างโรคหัวใจ โรคเบาหวาน โรคไตวาย รวมถึงโรคอัลไซเมอร์ และเป็นสารที่เร่งความชราด้วยเช่นกัน

ผลเสียของ AGEs คือ?

เพราะ AGEs คือสารที่มีความอันตรายต่อร่างกาย จะมีส่วนสำคัญที่ทำให้ร่างกายของเราเสื่อมเร็วมากยิ่งขึ้น ซึ่งผลเสียของ AGEs จะมีด้วยกันดังนี้

-          ส่วนสำคัญที่ทำให้เกิด Oxidative Stress และทำให้เกิดการอักเสบของร่างกาย

-          เกิดความเสียหายต่อเนื้อเยื่อ เพราะ AGEs นั้นจะถูกสะสมในอวัยวะต่าง ๆ อย่างดวงตา เส้นประสาท ไต ซึ่งมีส่วนทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ในโรคเบาหวานได้ เช่น โรคระบบประสาทอย่างอัลไซเมอร์ โรคจอประสาทตา เบาหวานขึ้นตา โรคไต เป็นต้น

-          มีส่วนเร่งความชรา เพราะ AGEs จะเข้าไปจับกับโปรตีนอย่างคอลลาเจนและอิลาสติน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของสุขภาพผิวหนัง หากมี AGEs มากเกินไป จะทำให้ผิวมีความยืดหยุ่นน้อยลง ทำให้เร่งความชรามากขึ้น รวมถึงทำให้ข้อตึงและทำให้แผลหายช้าด้วยเช่นกัน

-          เพิ่มความเสียหายต่อหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดเกิดความเสียหายและเพิ่มความเสี่ยงการอุดตันในเส้นเลือดมากยิ่งขึ้น

AGEs เมื่อร่างกายมีมากเกินไป จะมีความเสี่ยงภาวะอะไรบ้าง?

แม้ร่างกายของเราสามารถขับ AGEs ได้ แต่ถ้าหากเราทานอาหารที่มี AGEs มากเกินไป มันจะสร้างและกักเก็บในร่างกายไวและมากขึ้น เร็วเกินกว่าร่างกายจะสามารถขับออกไปได้ ซึ่งยิ่งมีมากก็ยิ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพทุกส่วนของร่างกาย และจะเชื่อมโยงกับภาวะต่าง ๆ เช่น โรคอัลไซเมอร์ โรคไต โรคตับ โรคข้อเข่าเสื่อม โรคเบาหวาน ภาวะความดันโลหิตสูง รวมถึงโรคหัวใจ

4 วิธีดูแลตัวเองเพื่อไม่ให้ AGEs ส่งผลเสียต่อร่างกาย

เพราะ AGEs คือตัวร้ายต่อสุขภาพ ทำให้เราต้องรู้จักวิธีดูแลตัวเองให้ห่างไกลจากภัยร้ายของ AGEs ซึ่งวิธีดูแลตัวเอง จะมีด้วยกันดังนี้

1. ลดหรือเลี่ยงอาหารที่มี AGEs สูง

เช่น เนื้อสัตว์ ชีส ไข่ที่ผ่านการทอด เนย ครีมชีส มาร์การีน หรืออาหารที่มีกระบวนการแปรรูปมาก ๆ อย่างการทอด การย่าง การปิ้ง รวมถึงอาหารแปรรูปบรรจุห่ออย่างขนมถุง อาหารฟาสต์ฟู้ด ซึ่งอาหารเหล่านี้จะเป็นอาหารที่มี AGEs สูง

2. เลือกทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ

เช่น ผลไม้และผัก อย่างผลไม้ตระกูลเบอร์รี องุ่นที่มีเรสเวอราทรอล (Resveratrol) ผักใบเขียว อาหารที่มีวิตามินซีสูง อาหารที่มีวิตามินอีสูง ขมิ้นชันที่มีสารประกอบเคอร์คิวมิน (Curcumin) นอกจากนี้ การปรุงอาหารโดยการต้ม นึ่ง หรือการลวก จะดีเป็นวิธีการทำอาหารที่ดีกว่า  

3. ออกกำลังกายเป็นประจำ

การไม่ออกกำลังกาย ก็มีส่วนทำให้ระดับ AGEs ในเลือดสูงได้เช่นกัน ทำให้การออกกำลังกายอย่างน้อยวันละ 30 นาทีเป็นสิ่งสำคัญและมีส่วนช่วยลดระดับ AGEs ในเลือดได้ รวมถึงช่วยปรับปรุงในเรื่องของไขมันในร่างกายอย่างการเพิ่มไขมันดี HDL และลดไขมันเลว LDL ด้วยเช่นกัน

4. ดูแลระดับน้ำตาลในเลือดเป็นอย่างดี

เลี่ยงการทานของหวานหรือเครื่องดื่มที่มีรสหวานจัด เลือกทานอาหารที่มีโปรตีนดี ไขมันดี และมีใยอาหารสูงเพื่อดูแลระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดี และควรเลี่ยงการทานอาหารมื้อใหญ่ ๆ หรือปริมาณอาหารที่มากจนเกินไป

 

AGEs คือสารเร่งความชราอย่างหนึ่งที่เมื่อร่างกายของเรามีมากเกินไป จะทำให้เพิ่มความเสี่ยงโรคเรื้อรังต่าง ๆ ได้มากมาย ถือเป็นสิ่งหนึ่งที่ทุกคนต้องคำนึงถึงไม่ว่าจะวัยไหนก็ตาม เพราะฉะนั้น เราหันมาเลี่ยงของทอด ของย่าง เลือกของต้ม ของนึ่งกันแทนดีกว่า และหันไปทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพก็จะช่วยลดความเสี่ยงภาวะร่างกายมี AGEs สูงได้ แต่อย่าลืมออกกำลังกายกันด้วยนะครับทุกคน